Op 24 juli 2008 stelde Gonçalo Amaral in Lissabon zijn boek voor 'A Verdade da Mentira', 'Maddie: The Truth About The Lie'. De publicatie lokte een furieuze reactie uit bij de McCanns en de Britse pers.

Het boek is nooit uitgegeven in het engels, alhoewel er wel volledige vertalingen te vinden zijn op internet.  De McCanns hebben met alle mogelijke middelen de verschijning en vertaling van het boek in Engeland verhinderd. Zij gingen zelfs zover dat een Portugese rechtbank verdere verkoop van het boek in Portugal verbood, en Amaral het zwijgen oplegde. Hij mocht geen enkele verklaring meer doen over zijn boek, en in geen enkel geval spreken over de theorie die hij in zijn boek uiteenzet. Deze zet was het werk van de Londense advocatenfirma Carter Ruck.

Het boek is wel in het nederlands te verkrijgen.

Korte inhoud van het boek ‘De waarheid achter de leugen’  

Dit overzicht kan natuurlijk niet elk detail behandelen dat in het boek aan bod komt, maar geeft wel een duidelijk overzicht van de kern van de inhoud

Gonçalo Amaral start met een dankwoord aan familie,  vrienden en anonieme burgers die hem steunden en ook de talrijke bloggers en internetfanaten die de zaak en de waarheid verdedigden.

Hoofdstuk 1 : Voorbarige beslissing? Absoluut niet.

Februari 2008 : 19 maanden na de vermissing van Maddie.

Een vriend vroeg me of ik het interview met de commissaris van politie al gehoord had. Ik antwoordde ontkennend en vroeg me af wat er zo belangrijk aan was. De commissaris zegde dat het voorbarig was geweest om de ouders als formele verdachten aan te merken. Is hij wel goed bij zijn hoofd? Hij heeft zelf mee de beslissing genomen. Wil hij het onderzoek op een dood spoor zetten?

Mijn vriend doelde op de verdwijning van een vierjarig Engels meisje op de avond van de 3^de mei uit de Ocean Club in Praia da Luz, terwijl haar ouders op zo’n honderd meter afstand met een groep vrienden zaten te eten. De verdwijning van dit meisje bracht een onderzoek op gang zoals Portugal, en waarschijnlijk geen enkel ander land, ooit had gekend. Naast het misdaadonderzoek kwam een mediamachine op gang die een even ongekende omvang nam.

Tot op dat ogenblik waren er al heel veel leugens en onwaarheden verteld. Op die dag verliep een nieuw ultimatum van Engeland, terwijl er tegelijkertijd besprekingen plaatsvonden voor het Verdrag van Lissabon, zodat niets mij nog verbaasde. In de afgelopen weken was er een nieuw mediaoffensief begonnen, een laatste poging om de ontvoeringstheorie te benadrukken, waarbij de McCanns een portret verspreidden van de vermoedelijke kidnapper. Voor mij was alles mogelijk.

Een onderzoek, gedoemd om te mislukken

Ik heb het gevoel dat de verklaring van de hoofdcommissaris van politie dient om het publiek voor te bereiden op het onvermijdelijke : het beëindigen en het seponeren van het onderzoek.

Het moment waarop de McCanns  werden aangemerkt als formele verdachten moet het omslagpunt geweest zijn in de betrekkingen tussen de politie en het echtpaar. Er was echter een goede verstandhouding tussen de Britse en Portugese politie, die gezamenlijk het onderzoek wilden voortzetten vanuit de grote mogelijkheid dat het kind in het appartement was gestorven. Opeens echter gooide de Engelse politie het over een andere boeg, zonder daarvoor een samenhangende verklaring te geven. De manier waarop het echtpaar werd bejegend, zelfs nadat ze als formele verdachten waren aangemerkt, kwam ons heel vreemd voor, evenals het feit dat ze waarschijnlijk toegang hadden tot politie-informatie.

Men wil de zaak in de doofpot stoppen. Maar wie heeft er baat bij mij van het onderzoek te halen. Wie wil dat de McCanns en Murat niet langer formeel  worden verdacht?  Iemand moet hier voordeel bij hebben.

De tijd is gekomen om het verhaal van het onderzoek te vertellen, opgetekend door de persoon die de operationele verantwoordelijkheid ervoor droeg en die er intensief bij betrokken was.

Een behoedzaam besluit

Ik heb een gesprek met hoofdinspecteur Tavares de Almeida, een goede vriend, over het seponeren van de zaak. Hij zegt : ‘Kunnen die mensen niet tellen? Hoe kan je nu zeggen dat we voorbarig waren, als het echtpaar pas vier maanden na het begin van de zaak als formele verdachten worden aangemerkt? Ze moeten toch weten dat dat te maken heeft met het feit dat iemand geen verklaringen mag afleggen die belastend zijn voor hemzelf.”

De formele verdachte wordt in feite beschermd aangezien hij de mogelijkheid heeft zich te beroepen op het zwijgrecht, zodat hem geen valse verklaringen ten laste kunnen worden gelegd, wat wel het geval zou zijn als hij als getuige wordt verhoord.

We hadden het echtpaar al veel vroeger als formele verdachten moet aanmerken, maar we durfden niet. Van in het begin klopten vele dingen niet, maar ze zijn steeds heel bevoorrecht behandeld. Dat is niet normaal.

Het was teveel politiek en te weinig politiezaak.

Ze  bleven steeds in de Algarve rondhangen zolang er werd gesproken over ontvoering. Toen dit niet meer het geval was, zijn ze onmiddellijk naar Engeland teruggekeerd.

Achter de schermen van het onderzoek : de crisisruimte

Wij werkten in de crisisruimte van zes uur ’s ochtends tot meestal de vroege uurtjes van de volgende ochtend. Alle informatie werd naar deze ruimte gekanaliseerd.  Het was het kloppende hart van het onderzoek. Naast de crisisruimte was een ruimte ingericht voor de Engelse collega’s, met wie constant informatie werd uitgewisseld. Zij maakten bvb een overzicht van alle in de Algarve aanwezige pedofielen en maakten allerlei diagrammen om verbanden aan te tonen. Veel en precies werk van onschatbare waarde.

Hoofdstuk II : De vakantie van Madeleine Beth McCann

Zaterdag 28 april

Op zaterdag 28 april komt de familie McCann in Praia da Luz aan voor een korte vakantie. De familie bestaat uit het doktersechtpaar Gerald McCann en Kate Healy, beiden 39 jaar oud, en de kinderen Maddie, Sean en Amelie. Zij krijgen appartement 5A toegewezen in de Ocean Club. De andere leden van de groep komen ook aan. Dit zijn :

David Payne en zijn vrouw Fiona, ook dokters, en hun 2 dochters.

Diane Webster, bankbediende en moeder van Fiona.

Matthew  Oldfield (dokter) en zijn vrouw Rachel (personeelsadviseur), en hun dochtertje.

Russell O’Brien (dokter) en Jane Tanner (marketingmanager) en hun 2 dochters.

David Payne organiseerde de reis, en de vrienden brachten al een aantal jaren samen hun vakantie door.

De hoofdingang vn appartement 5A is via de parkeerplaats. Deze parkeerplaats is ommuurd en de toegang bevindt zich in het midden.

De Ocean club is geen afgesloten complex, het biedt aansluiting op diverse wegen naar het stadje Vila da Luz. De toegangswegen zijn openbare wegen.

De grote deur is de toegang tot de receptie van de Ocean Club. Het appartement van de McCanns bevindt zich bovenaan deweg.

 

De avond van hun aankomst gaan de vrienden eten in het Millenium restaurant op ca 2 km afstand. De kinderen zijn er ook bij. De ouders vinden dat de afstand naar dit restaurant te lang is, en zoeken een andere oplossing.

Een nieuw dagrimte tijdens de vakantie.

Zondag 29 april

Op zondagochtend wordt het nieuwe dagritme in praktijk gebracht. De kinderen worden in de crèche ondergebracht. Rond 12.30u halen de ouders hen op om samen te eten. Soms spelen ze dan wat in de speeltuin, en worden dan terug naar de crèche gebracht om 14.30u waar ze blijven tot 17.30u. Af en toe eten de kinderen hun avondmaaltijd in de Tapas Bar met de leidsters.

De ouders brengen hun dag door met joggen en tennissen.

’s Avonds rond 19.00u worden de kinderen in bed gestopt. Rond 20.30u gaan de ouders dan naar de Tapas Bar waar ze samen met hun vrienden dineren. Dit duurt tot ongeveer 23u.

Ondertussen blijven de kinderen alleen in het appartement achter.

Na die eerste dag ontbijten de McCanns in hun appartement met etenswaren die ze kopen in supermarkt Baptista, op een paar meter van het resort.

Deze routine blijft ook de dagen daarna dezelfde.

Madeleine huilt als haar ouders er niet zijn

Dinsdag 1 mei

Die ochtend speelt Maddie badminton met de andere kinderen van de crèche. ’s Namiddags spelen ze op het strand. De McCanns zelf spelen tennis en joggen.

Die avond blijven de kinderen weer alleen achter terwijl de ouders dineren in de Tapas Bar. Een uur en een kwartier lang, van 22.30u tot 23.45u huilt Maddie in het appartement, en ze houdt pas op als haar ouders terug zijn.

Op 2 mei ’s ochtends vraagt Maddie waarom haar ouders niet kwamen toen ze gisteren weende.

De routine is ook weer dezelfde voor deze dag.

Donderdag 3 mei

Om 9.10u wordt Maddie door haar vader naar de crèche gebracht.Om 12.25u haalt Kate haar op voor het middageten, waarna ze om 14.30u wordt teruggebracht. Om 17.30u haalt Kate haar, na een rondje joggen op het strand, weer op, en samen met de tweeling gaan ze terug naar het appartement.

Bericht van een vermissing

De eerste 72 uur

Rond middarnacht krijg ik het bericht van de Guarda Nacional Republicana (Portugese Nationale Garde, een regionale politie-eenheid) over de verdwijning van een vierjarig Engels meisje uit een appartement, terwijl de ouders uit eten waren. Ik gaf de nodige instructies. Alle mogelijkheden moesten worden overwogen en alle noodzakelijke voorzorgsmaatregelen moesten worden genomen om sporen en bewijsmateriaal veilig te stellen. Ik eiste dat ik op de hoogte werd gehouden.

De chef van de post had de politieautoriteiten op het vliegveld van Faro en de Spaans-Portugese politiepost op de brug over de Guadiana al gewaarschuwd.

Het technisch onderzoek heeft niet het gewenste effect

De aanwezigheid ter plaatse van een rechercheur en een lid van de afdeling TR had niet het gewenste effect. Zij hebben een samenvatting gegeven van wat ze aantroffen en van de informatie die ze kregen, waarna een fotoreportage is gemaakt van de binnenzijde en de buitenzijde van het appartement 5A. Voor ons is het duidelijk dat dit geen volledig beeld geeft van wat ze moeten hebben gezien. Er waren verschillende mensen binnen bij hun aankomst, terwijl op de foto’s niemand te zien is. Dit is enkel te verklaren door het feit dat er binnen de Portugese Recherchedienst geen procedures en interne regelgeving bestaat over hoe er moet gehandeld worden in geval van verdwijning van kinderen, en dan vooral tijdens het eerste bezoek aan de plaats van de vermissing en het eerste onderzoek daarvan.

Vrijdag 4 mei

De eerste ondervraging en een verzoek om informatie aan de Engelse politie

Ik voelde dat er iets niet klopte in de beschrijving van de gebeurtenissen : het meisje zou om ongeveer 10 uur ’s avonds verdwenen zijn, terwijl ze met haar jongere broer en zus in het appartement lag te slapen. Omdat de ouders even verderop zaten te eten, was er blijkbaar een soort controlerooster voor de kinderen, waarbij er elk half uur of elk kwartier –er waren verschillende versies- iemand even bij hen ging kijken.

De moeder van Maddie zou haar afwezigheid hebben bemerkt en het meteen over ontvoering hebben gehad. Het is in zo’n geval belangrijk de achtergrond van de betrokkenen te kennen. Ik belde Glen Power, de officiële contactpersoon voor Engeland in Portugal, en vertelde hem wat er gaande was. Ik verzocht hem ons verzoek om informatie over te brengen. Ik kon alleen maar wachten op antwoord.

De organisatie van het onderzoek in de eerste fase

Alhoewel hij vakantie had, was de teamleider Tavares de Almeida al vroeg op het bureau om alle onderzoekshandelingen te begeleiden. Alle Portugese politiemensen waren al op de hoogte gebracht en ook Interpol was geïnformeerd. In de nacht waren zoekacties uitgevoerd in het gebied van de verdwijning en ze zouden die overdag uitbreiden.

Het appartement was behoorlijk onderzocht, ondanks de menigte mensen die er aanwezig was geweest. Het zou op deze manier moeilijk zijn sporen te vinden, het appartement was wellicht onherstelbaar ‘besmet’.

We moesten nog heel wat werk verrichten. We verzochten ook de douane en de politie van Spanje om alert te zijn op de vertrekpunten naar Marokko in de havens van Tarifa en Algeciras.

De gewenste informatie wordt niet altijd gevonden

Er was meer informatie nodig. We wilden de foto’s en video’s zien die de McCanns en de vrienden tijdens de vakantie hadden gemaakt. Het bleek echter dat niemand foto’s had gemaakt op de avond van 3 mei.

Een appartement zonder sporen van braak

In deze fase van het onderzoek stonden alle mogelijkheden open. We moesten alle pedofielen die in de Algarve woonden of vakantie hielden opsporen en identificeren. Ondanks het feit dat het appartement geen sporen van inbraak vertoonde, in tegenstelling tot wat de ouders beweerden, moesten we toch nagaan hoe het gesteld was met de aantallen inbraakgevallen in de verblijven in dat toeristengebied. Het leek niet erg geloofwaardig dat een dief waardevolle dingen zou willen stelen, en een kind –levend of dood- zou hebben meegenomen, maar we mochten niets uitsluiten.

De eerste ochtend van het onderzoek: een ‘ontvoering’?

Nog steeds 4 mei

We hadden alle bestaande gegevens bekeken en we moesten concluderen dat de mogelijkheid van ontvoering de belangen van de de ouders, het kind en het onderzoek het best zou beschermen.

Alle mogelijkheden stonden open : vrijwillige verdwijning, een ongeluk dat was uitgelopen op de dood van het meisje waarna het lijkje was verborgen, een sexuele misdaad met de dood tot gevolg en het lijkje was verborgen, dood door schuld waarbj een wraakactie niet mocht worden uitgesloten, ontvoering voor losgeld, ontvoering door een pedofiel......

Op deze wijze kon de verdenking van de ouders worden vermeden.

Het bezoek van de consul en de ambassadeur en de informatie uit Engeland die maar niet komt

Om 10 uur ’s ochtends, 12 uur na de verdwijning, komt de Engelse consul naar het crisiscentrum. Hij was niet erg tevreden, en iemand hoorde hem aan de telefoon zeggen dat de PJ niets deed.

De informatie die we uit Engeland hadden gevraagd, komt maar niet.  We wisten nog steeds niets over het echtpaar, en evenmin over de groep vrienden of de kinderen.  De informatie kwam niet maar de Engelse ambassadeur was al wel ter plaatse.  Deze overdreven aandacht van de Engelse diplomaten was niet normaal. We hadden geen behoefte aan diplomaten, we hadden behoefte aan informatie.

De zoektocht gaat door

De vruchteloze aanwezigheid van de pers

Het onderzoek ging verder, maar we vochten tegen de klok. De volgende dag, 5 mei, zou een groot aantal toeristen naar hun land terugkeren. We wisten niet wat de McCanns zouden doen, terugkeren of niet.

Samen met de vervangend hoofdcommissaris van politie gingen we naar het appartement. Toen we aankwamen werden we met de neus op een ander feit gedrukt : de media –Portugese en Engelse- waren al ter plaatse. Het bericht over de vermissing van Maddie zou door de groep vrienden aan de pers zijn verteld, sneller nog dan de melding aan de politie was gedaan. Dat was een kwestie die behoorlijk diende te worden opgehelderd.

Technische missers bij het sporenonderzoek

In het appartement werd gezocht naar vinger- en handpalmafdrukken. We waren geschokt toen we zagen dat een medewerker van de technische dienst het raam aan de buitenkant van de slaapkamer onderzocht zonder speciale kleding aan. Dit beeld ging de hele wereld over.

Er waren geen sporen van braak, van gewelddadige toegang , noch sporen van de ontvoerder.

Een verdachte die al snel niet meer verdacht is

De zoektocht gaat door

We kregen een melding binnen betreffende een verdachte van sexueel kindermisbruik. Hij had belangen in een pub op 150m van de plaats van de misdaad. Hij verbleef nu in Irak. De Engelse autoriteiten bevestigden inderdaad deze informatie.

De hoofdstraat van Luz was grotendeels opgebroken wegens werkzaamheden aan het riool. Er waren open greppels en een aantal rioolputten was zichtbaar.  ’s Nachts werd daar al met behulp van speurhonden gezocht. Toch lieten we deze zone opnieuw doorzoeken. De verantwoordelijke van de werkzaamheden vertelde ons dat de toegang tot de putten aan het einde van de dag werd afgesloten, en dat ze ’s anderendaags niets vreemds hadden ontdekt.

De ouders en vrienden leggen verklaringen af

Er duiken tegenstrijdigheden op

Het lukte niet om hen allemaal tegelijk te ondervragen, omdat een aantal in het resort bleef om de kinderen op te vangen. Een gezamenlijke getuigenverhoring is erg belangrijk om te voorkomen dat er informatie uitgewisseld wordt.

 Het waren nog maar weinig verklaringen, maar ons viel meteen een aantal tegenstrijdigheden en onduidelijkheden op, vooral in de manier waarop ze naar de appartementen gingen om naar de kinderen te kijken. Jane Tanner verklaarde bijvoorbeeld dat ze Gerry tegenkwam die in gesprek was met Jeremy Wilkins. Gerry was toen al in het appartement geweest. Jane zegde dat ze toen de mogelijke ontvoerder had gezien. Maar als Jane iemand had gezien met een kind in zijn armen, hadden de twee anderen die ook moeten zien, en dat was niet zo.

De ouders wilden absoluut dat we hun theorie van ontvoering volgden.  Gerry hield vol dat alles in het appartement  veilig was en de voordeur dicht zat. Kate was binnengegaan via het schuifraam. Ze verklaarde dat het raam helemaal openstond en dat de rolluiken omhoog waren. Die verklaringen klopten niet met de gegevens die we vervolgens verzamelden. Alleen de getuigenis van Jane ondersteunde de verklaringen van Kate.

Hierna de volgorde van de controles volgens de diverse verklaringen van de getuigen : 

21h05: Gerry – alles is goed met de kinderen.

21h10/21h15: Jane Tanner – ziet de zogenaamde ontvoerder met een kind in zijn armen.

21h30: Mathew Oldfield – gaat in het appartement maar niet in de slaapkamer, en ziet enkel de bedjes van de tweeling.

22h00: Kate – ziet dat Madeleine verdwenen is.

Als het raam open was, waarom zag Matthew Oldfield dit dan niet, vermits Jane de ontvoerder op dat ogenblik al gezien had. Oldfield zegt dat de deur lichtjes open stond, Kate zegt dat de deur volledig open was.

Kate vermeldt de ontvoerder die door Jane was gezien, maar beschrijft hem volledig anders. Jane zegt dat de man een lichtbeige broek droeg en lang haar had in de nek. Kate zegt dat de man een jeans droeg en lang haar had.

Gerry zegt dat Jane hem om middernacht op 4 mei over de mogelijke ontvoerder zou hebben verteld.

In haar verklaring voor de PJ later op de dag verandert de beschrijving weer. Nu gaat het om een donkere man van zo’n 30 à 40 jaar oud, mager, ongeveer 1.70m lang, donker lang haar, met een beige linnen broek en een jas van het merk Duffy maar dan minder dik en met zwarte klassieke schoenen.  Hij liep snel en in zijn armen had hij een kind. Ze dacht niet dat hij een toerist was. Van het kind had ze alleen de benen gezien. Het was blootsvoets en het had een witte of lichtroze pyjama aan met een bloemetjesmotief. Ze zou de man van achter herkennen aan de manier waarop hij liep.

Deze verklaring verraste ons allemaal. Jane zei dat ze niet wist wat Maddie droeg, wat heel moeilijk te geloven is. Er waren al 14 uur verstreken na de verdwijning, en haar eerste versie was al aan veel mensen doorgegeven. Ze had hier trouwens met Gerry over gesproken vooraleer ze dit aan de politie vertelde. Het eerste wat Kate had gedaan na de verdwijning was aan de zoekers meedelen wat Maddie droeg. Onverklaarbaar dus.

De verklaringen van Jane spelen een sleutelrol in deze hele zaak.

De eerste melding van iemand die Maddie denkt te hebben gezien. Kate toont  een onverwachte reactie

Er is een camerabeeld van een kind dat erg op Maddie lijkt in een tankstation. De ouders worden hiervan op de hoogte gebracht en Kate wordt gevraagd terug te keren naar het politiestation in Portimao. In plaats van hoopvol te zijn ziet Kate er verveeld uit, en klaagt ze over de snelheid waarmee de politie terug naar het hoofdkantoor rijdt.

Dit verbaasde de politie ten zeerste.

Het meisje op de foto was trouwens niet Maddie.

De politiemiddelen worden versterkt

Uit Lissabon kwam een team aan van de DCCB, het centraal directoraat voor de bestrijding van georganiseerde misdaad). Het team beschikte over middelen die voor ons niet toegankelijk zijn. Bovendien hadden ze betere analysten in dienst.

Het eerste persbericht

Op 5 mei werd het bericht verspreid waarin we het publiek om informatie vroegen over de verdwijning van Maddie. Er kwam een stroom aan informatie binnen, vooral van mensen die beweerden telepathische gaven te hebben en helderzienden. Alles werd behoorlijk geanalyseerd en overwogen. We lieten foto’s van haar bewerken zodat ze te zien is met andere kapsels en andere haarkleur.

Het onderzoek is op gang. In de verklaringen van Jane Tanner zitten zwakke plekken

Op 4 mei blijft de PJ in Praia tot na 22u omdat ze de lichtcondities willen nagaan en nog andere details. De politie vindt het merkwaardig dat Jane al de details kon zien omdat het al vrij donker was en er geen goedzichtbaarheid was.

En er klopte iets niet. Waarom zou de ontvoerder in de richting van de open plek hebben gelopen? En hoe kon Jane een zo gedetailleerde beschrijving geven van de man, terwijl er te weinig licht was om om iemand goed te zien?

Het zou aannemelijk zijn als hij een auto in het donkere gedeelte zou neerzetten,dat zich juist in tegenovergestelde richting bevindt dan de richting waarin Jane de ‘ontvoerder’ zag lopen. Als de ontvoerder een auto had gehad, had hij in de richting van Vila da Luz moeten wegrijden, waarbij hij vlak langs de ingang van het restaurant kwam waar de ouders zaten te eten, of naar de oprit van de snelweg waar hij gemakkelijk in het donker kon verdwijnen. We bekeken alle mogelijkheden, en kwamen tot de conclusie dat het strand de beste plek was om naartoe te gaan als je de omgeving van Luz niet goed kende en geen auto had.

Discussie in de crisisruimte : tegenstrijdigheden in de getuigenissen van de ouders

Eén van de onderzoekers vroeg : ‘Hoe zit het nu met dat raam van de kamer waar Maddie lag te slapen (sliep ze echt) waarvan de rolluiken openstonden’?

We pakten de eerste verklaringen van Gerry en Kater erbij.

Toen Gerry zijn dochter de laatste keer zag, om 21.05u, lag ze te slapen samen met de tweeling. Hij is het appartement via de voordeur binnengekomen.Alle ramen waren dicht, niemand kon vertellen of de ramen op slot waren. De voordeur zat op slot. Alleen de schuifdeuren van het terras waren dicht,  -hierover zijn de verklaringen unaniem- maar niet op slot. Volgens Gerry is die toegang te zien vanaf de Tapas Bar waar ze zaten te eten, zodat niemand erdoor naar binnen kon zijn gegaan.

Toen Kate omstreeks 22u in de slaapkamer kwam, zag ze het raam openstaan, het rolluik was omhoog en de gordijnen wapperden in de wind. Deze situatie was niet erg waarschijnlijk, want de rolluiken kunnen niet van buitenuit worden geopend. Waarom hield Gerry vol dat hij via de voordeur binnengekomen was, waarvoor hij een heel stuk moest omlopen, waar de achterkant veel dichterbij was. Op die vraag hadden we geen antwoord.

De achterzijde van het appartement is met een cirkel aangeduid.

 

Volgens de McCanns had de indringer niet langs de schuifdeuren kunnen binnenkomen, omdat ze dit zouden gezien hebben vanuit het restaurant.  Maar dit was niet waar. ’s Nachts was met de bestaande begroeiing, vanuit een restaurant dat aan de zijkant is afgesloten met ondoorzichtig plastic,onmogelijk iets te zien.

Het stond vast dat er iets niet klopte, en dat deze mensen iets te verbergen hadden. Waarom zou een ontvoerder via de voordeur binnenkomen, en met een kind in zijn armen via het raam naar buiten gaan? Waarom niet via de voordeur?

Stel dat de ouders op één of andere manier betrokken zijn bij de verdwijning. Dan zouden ze een verhaal moeten verzinnen, en als je verhalen verzint moet je liegen. We kwamen tot weinig of geen conclusies.

Zaterdag 5 mei

In Sagres ontstaat een Pools spoor

We gingen door met het verzamelen van informatie. Uit Sagres kwam informatie binnen over een toerist die op het strand van Praia da Mareta heimelijk foto’s van verschillende kinderen had genomen, ondermeer van een meisje dat sterk op Maddie leek. Een team rechercheurs ging op weg. De vader verklaarde dat de bewuste man in het centrum van de stad zijn dochter had willen grijpen, waarna hij in een huurauto wegreed. Hij had lang, donkerbruin haar, droeg een linnen broek en een lichte jas. Hij droeg klassieke lakschoenen, en leek misplaatst te midden van de zomerse taferelen. We moesten meteen denken aan de verklaring van Jane Tanner wat betreft haar en kleding. Omdat de vader met zijn mobiele telefoon een foto had kunnen maken van de huurauto, konden we de auto achterhalen. Het betrof een man van Poolse nationaliteit met zijn vrouw. Het spoor liep echter dood.

Nieuwe tips – geen resultaten

We ontvingen informatie over mensen met vreemd gedrag die in de afgelopen tijd in de buurt van het appartement waren gezien. We onderzochten een zigeunerkamp aan de rand van Lagos. De bewoners werkten onmiddellijk mee, en zij stonden toe dat al hun tenten en voertuigen werden onderzocht. Er werd niets gevonden.

De rechercheurs bezochten meer dan 400 woningen in de buurt, maar niets werd gevonden.

Terughoudendheid bij het ondervragen van de ouders van Maddie staat de onafhankelijkheid van het ondezoek in de weg : meer aandacht voor een mogelijke ontvoering

De mogelijkheid om de appartementen van de Tapasgroep te onderzoeken wordt overwogen. Het belang hiervan is kleding van Maddie te vinden die ze die avond droeg, om te zien of er sporen van geweld op konden gevonden worden. Er wordt echter besloten dit niet te doen, omdat we de Tapas niet als verdachten willen behandelen. Dit zou niet goed zijn voor het onderzoek. Nu denkt Amaral dat dit een vergissing is geweest. Maar er was teveel druk op het onderzoek om af te stappen van de ontvoeringstheorie, en we mochten opeens niet meer twijfelen aan de ouders van het kind en de vriendengroep. Ze moesten op diplomatieke wijze worden behandeld.  Daarom stelden we een persbericht op waarin stond dat het meisje was ontvoerd. De duk van de pers was heel groot, en we moesten iets zeggen.

De recherche ondervindt communicatieproblemen met de pers, vooral als het gaat over de professionele bijstand van de McCanns

Nadat het persbericht werd voorgelezen en de ouders van Maddie persconferenties hadden gegeven, mondde de aanvankelijke druk van de pers al snel uit tot een heus mediacircus.

Elke minuut was er nieuws te horen, de verslaggevers herhaalden zichzelf en elkaar dagelijks. Honderden persmensen overstelpten het stadje Luz, en de ouders hadden een in Portugal ongekende, uitgestippelde relatie met de pers. Het is niet gebruikelijk dat de doorsnee ouders van een een kind dat wordt vermist persmedewerkers in dienst nemen.

Het analyseren van de beelden van het echtpaar tijdens de diverse televisie-interviews had vanaf dat moment prioriteit moeten hebben.

De zoekacties gaan door : inzage in het mobiele telefoonverkeer in de nacht van de verdwijning – lijst van telefoongesprekken gewist uit de telefoons van de McCanns – waarom?

Sommigen mopperden over de Engelse ambassadeur die langs was geweest en vonden dat zijn bezoek opgevat kon worden als een ingrijpen door de Engelse regeing in het onderzoek en een teken van partijdigheid. Bemoeide de Engelse ambassadeur zich met alle zaken waarbij Engelse kinderen betrokken waren, of was het alleen bij deze zaak het geval?

De PJ controleerde de telefoongegevens van Kate en Gerry. Kate telefoneerde geen enkele keer tussen 27 april en 4 mei, wat verdacht was. Ze heeft geen enkel telefoontje ontvangen tussen 11.22u op 2 mei en 23.17u op 3 mei. Gerry’s telefoon vertoont geen enkel gegeven voor 4 mei om 00.14u. Maar er is een inkomend gesprek van Gerry op Kates telefoon op 3 mei om 23.17u. Dit uitgaand gesprek is op Gerry’s telefoon niet terug te vinden. De gesprekken werden dus gewist. Waarom?

Een onbevestigd stukje informatie bereikt de PJ. Blijkbaar heeft de Britse politie na de feiten de telefoons van de Tapas afgeluisterd. Als dat waar was, werd die informatie nooit overgemaakt aan de PJ. De PJ hadden ook de bedoeling dit te doen, maar hadden schrik van de reacties als het uitkwam. Bovendien weigerde de onderzoeksrechter omdat er geen dwingende redenen waren om dit te doen.

Hoofdstuk 4

Het echte slachtoffer is het verdwenen kind

In gevallen van verdwijning van een kind, zo blijkt uit statistieken, zijn in de meeste gevallen de ouders of andere familieleden betrokken. De statistieken bewijzen niets en een misdaadonderzoeker mag er zich niet door laten beïnvloeden. Het verlies van een kind, zelfs al is het maar voor even,  is een drama waarbij de ouders angsten uitstaan en lijden. Maar het belangrijkste en wellicht enige slachtoffer is het kind. De onderzoeker moet vooral zijn aandacht richten op het kind, zodat de waarheid op tafel komt en het recht zijn loop kan hebben.

Verdwijning en misdaad

Als iemand wordt vermist, moet het nieuws over de verdwijning zo snel mogelijk worden verspreid. Een vrijwillige verdwijning moet als eerste mogelijkheid worden overwogen, ook al is de kans daarop nog zo gering.

Bij de verdwijning van een kind moet onderzocht worden hoe de omstandigheden zijn in het gezin, de verhouding met de ouders, broer en zussen en overige familieleden. Het gaat er uiteindelijk om te achterhalen of het kind wel of niet gelukkig is en of er fysiek of mentaal misbruik in het spel is.

Wie is Madeleine Beth McCann?

Een paar dagen na de verdwijning zou Maddie vier jaar worden. Op korte, zakelijke wijze werd verteld wat zij droeg : een wit met roze pyjama. Dat ze blootsvoets was werd niet vermeld, want er zijn details verzwegen om ze te gebruiken bij het controleren van bepaalde informatie en verklaringen.

Alles wees erop dat ze een gelukkig kind was. Niets deed vermoeden dat iemand misbruik van haar zou gemaakt hebben. Het feit dat ze een gewenst kind was, betekende niet automatisch dat ze een gelukkig en geliefd kind was. In één van de vele interviews vertelde Kate dat er een periode was waarin Madeleine tot last was. Haar moeder moest haar veel aandacht geven, en kon daarom haar huishouden niet naar behoren doen.  Twee jaar later werd de tweeling geboren. Kunnen we er vanuit gaan dat de moeilijkheden dan verdrievoudigden?

Madeleines vakantie

De vakantie van Maddie in Luz verliep zonder bijzonderheden. De tijd werd verdeeld tussen het samenzijn met haar ouders, broers en zus en de crèche. De rechercheurs vonden het eigenaardig dat Maddie en haar broer en zus de ochtenden en de middagen in de crèche doorbrachten, van elkaar gescheiden.  Ze verbleven in de crèche van ongeveer 9u ’s ochtends tot 12.30u en dan terug van 14.30u tot 17.30u. Uit de registratie  van de bezoekers van de crèche op die noodlottige derde mei blijkt dat Maddie om 9.10u door haar vader werd gebracht, om 12.25u door haar moeder werd opgehaald, om 14u weer werd teruggebracht door haar moeder tot 17.30u  Dit was de laatste keer dat iemand buiten de familie en de vriendengroep Maddie heeft gezien. Wat zich daarna in het appartement heeft afgespeeld, blijft een raadsel.

Madeleine slaapt slecht

Toen Gerry in juli 2007 tijdelijk in Engeland was, kreeg hij bezoek van een collega van de Engelse politie. Tijdens dit bezoek zag die collega op de koelkast een overzicht van de problemen van Maddie. Hij constateerde dat het kind moeilijk sliep en in de nacht meerdere keren uit bed kwam. De grootvader van Madeleine verklaarde tijdens een ondervraging dat Kate de kinderen een medicijn genaamd Calpol gaf, om hen te helpen slapen. Blijkbaar was dit in Engeland redelijk gebruikelijk. Door specialisten werd vastgesteld dat het middel het effect van een slaapmiddel heeft.

Kate verklaarde dat zij dit medicijn tijdens de vakantie niet aan de kinderen heeft gegeven.

De avond dat Maddie verdween sliep ze met de tweeling op dezelfde kamer. Die werden niet één keer wakker, ondanks het gegil van hun moeder en de mensen die diverse keren de slaapkamer binnenkwamen. Mogelijk verkeerde de tweeling onder invloed van een slaapmiddel.

Ondanks herhaaldelijke verzoeken werden ons de medische rapporten niet bezorgd. Waarom hebben we ze niet ontvangen?

Op een bepaald moment in het onderzoek wezen artsen ons op het vlekje dat Maddie in één van haar ogen had , coloboma genaamd, iets wat gewoonlijk in verband wordt gebracht  met een ziekte, zoals hartinsufficiëntie.  We wilden dit feit via de Orde van artsen onderzoeken, maar op grond van één foto kon niet worden vastgesteld of dit bij Maddie ook het geval zou zijn.

Hoofdstuk 5

De volgende dagen

De komst van de Engelse politie

Op 7 mei kwamen de eerste collega-politiemensen uit Engeland aan. Ze behoorden tot het bureau Leicester, de provincie waar Madeleine en haar ouders woonden. We werkten nauw met hen samen.

We gaan de eerste tips na

We kregen een tip over een 46-jarige Engelsman die in de buurt woonde, en vermoedelijk een pedofiel was. Dit bleek een vals alarm.

In de gevangenis van Portimao bevond zich een jongeman die vastzat voor diefstallen in het gebied. Wij spraken met de man, en beslisten verdere informatie in te zamelen.

Dinsdag 8 mei, 17u, Praia da Luz

 Het rechercheteam spoort een zwerver op in een wit bestelbusje die op de dag van de verdwijning in Praia da Luz was gezien. Ondezoek wees uit dat het om een 56-jarige Brit ging die zijn dagen gitaarspelend doorbracht.  Er bestond geen verband tussen hem en Maddie.

Dinsdag 8 mei, 23.45u, blok 4 en 5 Ocean Club

We begonnen een zoektocht met speurhonden van de GNR. De honden waren speciaal uit Lissabon overgekomen.

Nadat we blok 5 hadden gedaan en in de richting van blok 4 liepen, bogen de honden naar links af, naar het weggetje dat aan de achterzijde van het complex loopt. Gerry McCann beweerde dat hij die route inderdaad op enig moment had gedaan.

Er komen meldingen binnen van mensen die Madeleine denken te hebben gezien

Ze werd gezien in Portugal, in Spanje, Marokko, alle landen van het Europese vasteland en in Zuid-Amerika.

We gingen de geloofwaardigheid van de meldingen na, en in de mate van het mogelijke ondernamen we acties.

Na 11 mei kwam een reeks meldingen uit Marokko.

Nog een melding, maar dan veel later

We maken even een sprong in de tijd wat het onderzoek betreft en kijken naar de gebeurtenissen eind september, een paar dagen nadat het echtpaar naar Engeland is teruggekeerd.

In Marokko wordt de aandacht van een vrouw getrokken door een foto die ze vanuit een auto heeft genomen, met een Marokkanse familie erop die langs de straat loopt. Op de rug van de vrouw zit een blond meisje, in wie ze Maddie herkent. De Engelse collega’s hadden de foto ontvangen en die meteen aan de McCanns laten zien, zonder ons daarin te betrekken. Volgens Prior Stuart (de teamleider van het bureau in Leicester), hadden de McCanns bij het zien van de foto gezegd ‘het zou Maddie kunnen zijn’. Dit antwoord leek mij onbegrijpelijk.

Weer bleek dat het niet om Maddie ging.

Zaterdag 12 mei, Luz

We waren ons ervan bewust dat de McCanns de politieke druk op wilden voeren. Zij namen op 23 mei contact op met Gordon Brown, de toekostige premier van Engeland. Vanaf dat moment was het voor ons glashelder dat, in elk geval in Engeland, de verdwijning van Maddie als een politiek probleem zou behandeld worden.

De ontvoeringstheorie was publiekelijk bekend. De hele bevolking was op de hoogte van de getuigenis van Jane Tanner dat zij die avond de mogelijke ontvoerder had gezien. Er werd een oproep aan de bevolking gedaan, omdat de mogelijkheid bestond dat het om een doodgewone man ging die daar simpelweg met een kind in zijn armen liep. Niemand reageerde.

Een Britse man van Aziatische origine werd op een foto samen met Robert Murat gezien, en ook op een foto in de speeltuin van de Ocean Club waar Gerry de kinderen naartoe had gebracht.

Dit werd onderzocht. De Britse politie achterhaalt de identiteit van de man. Hij heeft niets met de McCanns te maken, en is toevallig in de speeltuin met zijn eigen dochter.

Hij hielp daarna wel met de zoektocht naar Maddie, zoals zoveel andere toeristen. De foto van de man verschijnt in de Britse pers. We hadden geen idee hoe deze foto in de pers terechtgekomen was.

Eén van de toeristen vertelde de PJ dat hij Gerry aan de telefoon had horen spreken over pedofiele groepen in Portugal, en dat zij Maddie ontvoerd hadden. We vinden het fantastisch dat de vader na enkele uren reeds met zekerheid weet wat er met zijn dochter gebeurd is.

Wel of geen reconstructie

Half mei hadden we de groep van negen vrienden opnieuw verhoord. De tegenstrijdigheden tussen de diverse verklaringen waren alleen maar groter geworden.

We wilden aanvankelijk een reconstructie doen in de maand mei, maar dat bleek onmogelijk. Het werd uiteindelijk niet gedaan omwille van het grote aantal toeristen, journalisten en helicopters, en dan was er nog de mogelijkheid dat het publiek zou weten dat de McCanns verdacht werden.

Ik vond dat de reconstructie  in elk geval had moeten plaatsvinden, zelfs een jaar na de feiten en zelfs met enkel de ouders. Maar de ouders en Tapas vrienden beslisten om niet naar Portugal terug te keren en hieraan niet mee te werken.

Een poging tot afpersing en een vader die zich geen zorgen maakt

Op 14 juni contacteert een Nederlandse man de McCanns met de mededeling dat hij geld wil in ruil voor info i.v.m. Maddie en hij zou ook weten waar ze is. De PJ, Scotland Yard en de politie van Leicester volgen de zaak. Het team raadde de McCanns aan een e-mail te sturen om het contact in stand te houden om zo de geloofwaardigheid van de informatie te beoordelen. De man wil 2 miljoen euro, waarvan 500.000 als voorschot. De McCanns toonden zich zeer betrokken en leken ervan overtuigd dat ze hun dochter terug zouden krijgen door in te gaan op de eisen van de man. Later bleek dit slechts een pose te zijn.

Eén van de laatste onderhandelingspogingen met de persoon vond plaats in het bureau van de PJ in Portimao in aanwezigheid van Scotland Yard. Iedereen was zeer gespannen, behalve Gerry, die rustig een lolly eet, de krant leest en over rugby en voetbal praat met de Britse politie. De aanwezigen waren stomverbaasd. Uiteindelijk werd de man gearresteerd en hij bekende niets te weten over Maddie.

Hoofdstuk 6

De aankomst van de Engelse politie. Wij houden de touwtjes liever zelf in handen 

De eerste Engelse politieman die op 5 mei aankwam was Glen Power,de officiële contactpersoon voor Engeland in Portugal. Een ‘verbindingsofficier’ is een politieman die verbonden is aan de ambassade van zijn land en die ervoor zorgt dat de communicatie tussen beide landen goed verloopt. Hij is feitelijk een soort permanente vertegenwoordiger van de politie van zijn land. Ik ken Glen Power al geruime tijd. Glen liet me weten dat hij de volgende dagen niet aanwezig zou zijn, omdat hij een volle agenda had.

Twee dagen later kwamen de eerste Engelse collega’s aan die ervaring hadden met de ondersteuning van familieleden van een ontvoerde persoon, zodat zij als tussenpersoon konden optreden voor de McCanns en het onderzoeksteam.

Eén van deze personen was Bob Small.

Aangezien we in Portugal liever zelf de touwtjes in handen hebben, en omdat we precies wilden weten wat de Engelse collega’s kwamen doen, had ik aan de Portugese rechercheurs de opdracht gegeven hen goed in de gaten te houden. Ik wilde weten wat zij wisten en met wie ze spraken.

Kort daarna kwam de beide politiemannen aan die psychologische bijstand zouden verlenen aan de familie. Het aanvankelijke aantal collega’s uit Engeland werd opeens drastisch verhoogd, en ze kregen een eigen kamer naast de crisiskamer. Ze waren bereid met ons samen te werken.

Op 14 mei reageerde Kate geshoqueerd en gefrustreerd toen de officiële tussenpersonen haar vroegen waar haar dochter was. De McCanns stonden deze brutaliteit niet toe en zeker niet de eruit sprekende twijfel. Het echtpaar stuurde hen de laan uit. Niemand mocht aan hen twijfelen en zeker de Engelse politie niet.

Snel werd de contactpersoon vervangen door een Portugese politie-inspecteur die vloeiend Engels sprak.

Op 15 mei vertrok rechercheur Ricarda Paiva naar Engeland om met de Engels politie te gaan samenwerken. Hij werd hier heel goed ontvangen.

Een jonge Britse agent komt aan in de Algarve, en hij draagt een polsbandje met de woorden ‘Look for Madeleine’.  De PJ zegde dat hij dit niet lang zou dragen. En inderdaad, nadat hij de politierapporten had gelezen droeg hij het niet meer.

Hoofdstuk 7

Verdacht gedrag en tegenstrijdigheden. De zaak Murat

Ik kreeg een telefoontje van mijn angstige echtgenote. Ze vroeg me naar huis te komen, want één van onze honden was in de vroege ochtend door iemand gedood.  Ze had de hele dag moeite gedaan om te voorkomen dat onze dochters dit zouden zien. Ik spoedde me en besloot de hond te begraven, maar omdat de aarde zo hard was, en ik onmiddellijk terug moest naar Portimao, liet ik hem achter in een afvalcontainer. Terwijl ik dit deed realiseerde ik me hoe gemakkelijk het was om zich van een lijk te ontdoen.

Het onderzoek naar de ontvoerder zat op een dood spoor. We kregen het gevoel dat we naar een geestverschijning zochten. Als we de getuigenis van Janne Tanner moesten geloven zou de ontvoerder in oostelijke richting zijn gelopen. Wat was er nog meer op de route die de ontvoerder had genomen? Ik reed zelf naar Praia en wandelde de route die de zogenaamde ontvoerder had gelopen. Ik kwam langs een omheinde woning, waarvan de tuin slecht onderhouden was. Ik zag een man die de woning buitenkwam. Hij groette mijn collega. Ik was verrast dat dit de man was die de ochtend van 4 mei zijn diensten had aangeboden als tolk.  Hij heette Robert Murat.

De politie moest beroep doen op vrijwilligers omdat er zoveel toeristen en werknemers van de Ocean Club waren die nog moesten ondervraagd worden.

De PJ start een onderzoek tegen hem, vooral omdat de Britse officier zijn bedenkingen had over het aanbod van Murat. De PJ beslist hem in de gaten te houden, en houden hem daarom als tolk. Murat schijnt veel interesse te hebben vor alles wat met het onderzoek te maken heeft. Er wordt gezegd dat hij op internet sexueel getinte sites opzoekt, maar hier zijn geen verdere details over bekend.

De Britse profilers lijken erg geïnteresseerd.

Murat wordt in de gaten gehouden. De villa wordt onderzocht, evenals zijn twee wagens. Er zijn geen sporen van Maddie. De politie neemt kleding en andere bezittingen van Murat mee voor onderzoek. We hielden hem permanent onder toezicht. De zaak wordt ernstig genomen. Murat onderhield een liefdesrelatie met een Portugees-Duitse vrouw van 32 jaar, Michaela Walczuch, onroerend goedmakelaar in de Algarve. Op de avond van 13 mei werd een huiszoeking gedaan.

Jane Tanner wijst formeel Robert Murat aan als de man die zij met het kind in de armen heeft gezien

Jane Tanner verklaarde heel beslist dat Murat de ontvoerder was. Vanuit een politiebusje identificeerde ze hem aan zijn manier van lopen.

De eerste formele verdachte

Op het bureau in Portimao werd Robert Murat ondervraagd, nadat hij formeel als verdachte werd aangemerkt. Hij weigert de hulp van een advocaat.

Hij beantwoordt alle vragen die we hem stelden. Zodoende kwamen we te weten met wie hij waar was geweest. Wat betreft de verdwijning van Maddie herinnerde hij zich slechts op 3 mei om 22.30u een sirene gehoord te hebben, terwijl hij thuis in de keuken was met zijn moeder. De volgende ochtend had hij aan een voorbijganger gevraagd wat er was gebeurd, waarna hij meteen zijn hulp had aangeboden.

Hoofdstuk 8

Een man met een kind in zijn armen op weg naar het strand

De Ierse familie Smith was met vakantie in Praia da Luz, en gingen na een etentje op weg naar Kelly’s Bar waar ze tot ongeveer 21.55u bleven. Daarna liepen ze naar het resort Estrela da Luz, zo’n 300 meter ten westen van de Ocean Club, waar ze een appartement hadden gehuurd. Er was geen verkeer. Toen ze nog geen 30 meter hadden gelopen, kwamen ze een man tegen die midden op de weg liep. De man had een meisje in zijn armen, dat met haar hoofd tegen zijn linkerschouder leunde. De armen van het meisje hingen langs haar lichaam en ze had een lichtgekleurde pyjama aan en blond haar tot in haar nek. De man had een crèmekleurige broek aan, hij was blank, ongeveer 30 tot 35 jaar oud en zo’n 1.70m tot 1.80m lang. Hij had kort bruin haar.

Terug in Ierland nam de familie contact op met de Ierse politie, en vertelde wat zij de nacht van 3 mei hadden gezien.

De familie Smith reisde in het geheim naar de Algarve af op 26 mei 2007. Daar werd de vader en twee van de kinderen ondervraagd.

Hun verklaringen bleven binnenskamers.

Vanaf dat moment hadden we eental geloofwaardige getuigenissen over het bestaan van een man die op de  avond van 3 mei met een meisje in zijn armen door het stadje Luz had gelopen.

Hoofdstuk 9

Mallorca, september 2005

In 2005 ging de familie McCann met nog drie andere doktersechtparen, waaronder David en Fiona Payne, op vakantie naar Mallorca. Ze namen hun intrek in een grote villa die ze hadden gehuurd. De andere koppels waren S en T en S.G. en K.G.

Op de derde of vierde avond van het vebrlijf gebeurde er iets waardoor K.G. ging twijfelen aan het welbevinden van zijn dochter en van de andere kinderen. De groep zat na het avondeten op het terras en K.G. zat tussen Gerry en David. Deze laatste vroeg aan Gerry of ‘zij’, wellicht doelend op Maddie,  wel eens ‘dit’ deed, waarbij hij op één van zijn vingers zoog die daarbij in en uit zijn mond gleed, terwijl hij tegelijkertijd met de vingers van zijn andere hand  rondjes draaide  om zijn tepel op een sexuele manier.

Hierdoor maakte K.G. zich zorgen over de houding van David Payne ten opzichte van kinderen.

Bij een andere gelegenheid  zag K.G. Payne nogmaals dezelfde bewegingen maken toen hij over zijn eigen dochter sprak.

Op 16 mei 2007, dertien dagen na de verdwijning van Maddie, vertelde het echtpaar de hiervoor beschreven gebeurtenissen aan de Engelse politie. De Portugese politie werd hiervan echter niet op de hoogte gesteld. Waarschijnlijk is deze informatie pas aan de PJ doorgegeven nadat ik van het onderzoek was afgehaald,wellicht einde oktober. Maar met welk recht heeft de Engelse politie deze verklaring een half jaar geheim gehouden?

Als we dit hadden geweten, hadden we hem hierover graag ondervraagd.

Zijn gedrag was op zijn minst bizar te noemen. Had dat gedrag iets te maken met wat op 3 mei was gebeurd?

Hoofdstuk 10

Een heroverweging van de feiten

3 mei 2007, 17.30u

Alle leden van de groep vrienden, behalve de McCanns en hun kinderen, en Diane Webster, zaten in restaurant Paraiso te eten en te drinken. Om 18.13u stonden de mannen op en liepen naar het resort, een kwartier later volgden de vrouwen en kinderen.  

Een paar minuten later kwam David Payne aanlopen bij de tennisbaan waar Gerry tennis speelde, en vroeg hem waar Kate was. Gerry antwoordde dat ze in het appartement was met de kinderen, waarop Payne zich daar meteen naartoe repte. Op vragen over zijn bezoek aan het appartement kregen we geen duidelijke antwoorden. Wat ging hij er doen? Hoe lang was hij er gebleven? Had hij de kinderen gezien? Had hij met hen gespeeld? Was toen alles goed met hen?

Gerry zegde dat Payne 30 minuten in het appartement was gebleven, Kate beweerde dat dit slechts 30 seconden was geweest. Ook over de reden van het bezoek waren er diverse andere versies. Wij tekenen daarbij op dat David Payne dus omstreeks 19u de laatste persoon was, behalve haar ouders, die Maddie heeft gezien. Wie sprak de waarheid, en wat betekende dit?

4 mei 2007, 07.00u

In Sargacal, een plaatsje in de buurt van het stadje Luz

Yvonne Martin, Engelse en werkzaam bij de Raad voor de Kinderbescherming, was op vakantie in de Algarve en vernam het nieuws van de verdwijning. Ze besliste om de ouders op te zoeken om te zien of ze kon helpen.

Yvonne Martin stelde een paar vragen. Ze wilde ondermeer weten hoe vaak de ouders bij hun kinderen waren gaan kijken. Ze vroeg ook of Gerry de biologische vader van Maddie was om te achterhalen of het om een ontvoering door de biologische vader zou kunnen gaan. Kate werd erg nerveus van die vragen. De ouders toonden onwil om de hulp van Yvonne Martin te aanvaarden. Zij ondernam daarna een poging om de moeder alleen te spreken te krijgen, maar dit lukte niet omdat een vriend van de familie haar vertelde dat de ouders geen verdere vragen wensten te beantwoorden.

Yvonne Martin had het gevoel dat ze de vriend van de familie al eerder ergens had gezien, en dat hij wellicht betrokken was geweest bij één van haar kinderbeschermingszaken. Later bleek deze vriend David Payne te zijn. Bij de Engelse politie gingen we na of David Payne al eens in aanraking was geweest met politie of justitie, maar daarvan bleek niets bekend.

Hoofdstuk 11

Het onderzoek van de plaats van het misdrijf : appartement 5A

Op de achttiende dag van het onderzoek was José Freitas aangekomen. Hij bekleedde een hoge positie bij Scotland Yard.

We maakten een analyse van de fotoreportage die op de avond van de verdwijning in appartement 5A was gemaakt.

We berekenden de afstanden tussen de bedden, de hoogte van het raam en allerhande details. Er waren duidelijke aanwijzingen dat er wijzigingen waren aangebracht in de oorspronkelijke situatie. Die betroffen het beddengoed van het bed waar Maddie zou hebben geslapen en de verdachte positie van haar knuffel. Hoe langer we naar de foto’s keken, hoe ongelooflijker het ons allemaal voorkwam. Het leek wel als ze helemaal niet in haar bed had geslapen. De knuffel lag netjes langs haar hoofdkussen. Een roze dekentje lag netjes opgevouwen naast de knuffel. We keken nog een keer naar de foto van de kinderkamer. De twee kinderbedjes (van de tweeling) stonden in het midden van de kamer, zodat een volwassene er maar moeilijk langs kon. De bedjes waren helemaal afgehaald. Alleen de matrasjes lagen er nog in.

In de living was een bank onder één van de ramen verschoven, zodat die tegen de dichte gordijnen aanstond, die daardoor slordig scheef hingen en verdraaid waren. Het raam boven de bank bevindt zich op 3 meter hoogte van de stoep. Het is eigenaardig dat de ouders zijn gaan eten met de bank tegen die muur, terwijl een kind daar gemakkelijk op kan klimmen en drie meter naar beneden vallen. Ze hebben die bank waarschijnlijk van het raam weggeschoven voor ze vertrokken. Maar waarom de bank dan snel terugschuiven nadat Maddie verdwenen was?

Gerry verklaarde dat de bank inderdaad om veiligheidsredenen was teruggeschoven.

Als we de mogelijkheid van een ongeluk in ons achterhoofd hielden, speelde die bank een belangrijke rol.

In de slaapkamer van de ouders waren de twee bedden tegen elkaar geschoven zodat een grote ruimte tussen de bedden en de kast vrij was. Eén van de bedden was helemaal opgemaakt, een teken dat er niemand had geslapen.

Het leek wel of in de open ruimte eerst een kinderbedje had gestaan.

Hoofdstuk 12

De onbegrijpelijke onbezorgdheid en de elkaar tegensprekende verklaringen over de tijdstippen waarop iemand bij de kinderen ging kijken

Toen er op de avond van de verdwijning een rechercheur ter plaatse kwam, werd hem verteld dat er een schema was voor de bezoekjes aan de slapende kinderen. Russel O’Brien overhandigde hem twee lijstjes die hij had gemaakt op de binnenkaft van een kleurboek van Maddie.

Op de eerste lijst stond :

20.45u : allemaal samen bij zwembad om te eten

21.00u : Mat Oldfield luistert bij alle ramen van 5A, B, D – alle rolluiken zijn dicht

21.15u : Gerry McCann gaat naar de slaapkamer. Slaapkamerdeur open.

21.20u : Jane Tannercontroleert 5D. Zij ziet een vreemdeling lopen met een kind in zijn armen.

21.55u – 22.00u : Kate slaat alarm

De tweede lijst wijkt hier en daar nogal van de eerste af, en zag er zo uit :

20.45u : zwembad

Matt komt om 21.00 – 21.05u terug – heeft bij alle drie geluisterd, alle rolluiken zijn dicht

Gerry 21.10u – 21.15u gaat naar de slaapkamer. Slaapkamerdeur open.

21.20u/21/25u : Jane Tanner controleert appartement 5D. Zij ziet een vreemdeling met een kind.

21.30u : Russel en Matt controleren de drie appartementen

21.35u : Matt ziet de tweeling

21.50u : Russell komt terug

21.55u : Kate merkt dat Madeleine er niet is

22.00u : alarm

En waarom twee lijsten? Het feit dat volgens de eerste lijst appartement 5A gedurende 45 minuten door helemaal niemand is gecontroleerd, was eveneens onbegrijpelijk.

Het alarm werd volgens verklaringen van werknemers van het restaurant en van andere toeristen vastgesteld tussen 21.30u en 22.00u. De groep verliet dan meteen de tafel en rende naar het appartement. Alleen oma Diane Webster bleef aan tafel zitten.

Daar heeft de groep waarschijnlijk de gevolgen van hun handelen besproken : het alleen laten van de kinderen,  zelfs voor korte tijd, moest worden opgelost. Dus stelden ze een soort schema op, met dusdanige kleine pauzes dat een kwaadwillige dader geen tijd zou hebben om iets uit te halen. Het bestaan van twee lijsten bewijst dat er over het schema is gesproken. De onderlinge verschillen tonen aan dat er rekening is gehouden met een aantal situaties.

Om één of andere reden vond men het nodig te vermelden dat Jane Tanner omstreeks 21.20u een man met een kind in zijn armen had gezien, en dat de persoon die daarna in appartement 5A was gaan kijken, alleen de tweeling had gezien en niet wist of Madeleine in haar bed lag.

In de tweede versie van de lijst is die persoon Matt Oldfield, waarvan op de eerste lijst niet staat dat hij het appartement is binnengegaan.

Het lijkt allemaal heel onduidelijk en verwarrend, en ongeloofwaardig.

De verklaringen over deze schema’s waren zo mogelijk nog verwarrender.

En eigenaardig, vanaf 21.10u verandert de frequentie van de bezoekjes opeens van één keer in het kwartier naar om de vijf minuten. Waarom was het opeens nodig de kinderen zoveel vaker te bezoeken na dat tijdstip?

Misschien was dat het moment waarop de feiten hebben plaatsgevonden.

Het team trok een belangrijke conlusie : het alarm van de verdwijning kon onmogelijk om 22.00u zijn gegeven. Het moest daarvoor zijn gebeurd. De getuigenissen van Matt Oldfield en Jane Tanner klopten niet, want toen Matt het appartement binnenging had Jane de ontvoerder reeds gezien. Kate verklaarde dat het raam openstond en de rolluiken ook, waarom had Matt Oldfield dit dan niet gezien?  Hij verklaarde dat hij de kamer niet erg donker vond. Hij had echter het open raam moet zien.

Een andere kwestie die te maken heeft met de lijsten van controlebezoekjes betrof het tweede bezoek aan appartement 5D door Jane Tanner. De groep verklaarde dat Matt Oldfield om 21.30u samen met O’Brien  naar 5D was gelopen en dat beide mannen daar een kind hadden horen roepen. Russell zou daarop in zijn appartement zijn gebleven, en bij zijn terugkeer naar het resaurant Jane hebben verteld dat één van hun dochters huilde, waarop zij opstond en niet meer terugkwam. Al deze tegenstrijdigheden maken het hele schema nutteloos en onbruikbaar als bewijsmiddel voor de veiligheid van de kinderen.

Hoofdstuk 13

Onschuldige tegenstrijdigheden of belangrijke aanwijzingen? Nogmaals de getuigenissen van de ouders van Madeleine en hun vrienden

We waren ervan overtuigd dat de verklaringen van de ouders en de vrienden niet klopten. Wie in restaurant Tapas zit heeft ’s avonds nauwelijks zicht en er zijn nog twee factoren die de zichtbaarheid beperkten : er is een afscheiding van mat plastiek gemaakt die het zicht belemmert en het echtpaar McCann zat met de rug naar het appartement.

Gerry zegt dat hij steeds naar binnen is gegaan langs de voordeur met een sleutel. Dit wordt tegengesproken door Jeremy Wilkins die Gerry langs de schuifdeuren zag buitenkomen.

Jeremy Wilkins was op vakantie met zijn familie, en wandelde rond 20.14 – 20.30u met zijn zoontje in de kinderwagen rond om het kind in slaap te wiegen.

Behalve deze tegenstrijdigheden waren er nog andere praktische factoren die grote twijfels opriepen over de manier hoe de diverse leden van de groep zich toegang tot de appartementen had verschaft, en waardoor er eveneens moest getwijfeld worden aan het bestaan van een ontvoerder.

Het is zoals iemand later opmerkte : dat raam speelt een rol bij het oplossen van deze zaak. Als we de waarheid over het raam weten, weten we ook wie erover heeft gelogen.

Ook de verklaring van Kate stond bol van zaken die niet klopten.

Wat deed Kate toen ze de verdwijning besefte? Ze zocht eerst naar Madeleine in het appartement, dan rende ze het appartement uit naar restaurant Tapas om de anderen te roepen, daarbij hard ‘we let her down’ roepend. Laten we de film hier even stoppen en dat nader bekijken :

-      Voordat ze uit eten ging, liet Kate haar drie kinderen slapend in de kamer achter

-      Toen ze rond 22.00u terugkwam stond volgens haar verklaring het raam van de slaapkamer helemaal open

-      Eén van haar kinderen was weg, maar de twee anderen lagen in hun bedjes te slapen

-      Nadat ze Madeleine had gezocht niet gevonden verliet ze het appartement en rende naar het restaurant.

-      Ze liet twee kinderen slapend in hun bedje achter wederom zonder aanwezigheid van een volwassene

-      En het raam bleef wijd openstaan,met het rolluik omhoog en de wapperende gordijnen, in een koude nacht en met een ontvoerder in de buurt ?

We vonden de handelwijze van Kate erg vreemd en moeilijk te verklaren, ook al was ze in paniek. Zo had ze vanaf het terras de andere vrienden kunnen verwittigen.

Daarnaast waren er de gewiste  telefoongeheugens die wel waren geregistreerd bij de provider, maar niet meer terug te vinden waren in de mobieltjes van de ouders.

Hoofdstuk 14

De eerste aanwijzingen dat hun dochter overleden is komen van de ouders

Einde mei leek het erop dat de McCanns plotseling de harde waarheid – namelijk dat hun dochter dood was- onder ogen begonnen te zien. Op een gegeven moment hadden we het gevoel dat Kate bereid was de plek aan te duiden waar het lijkje lag, ergens in de buurt van Luz. Misschien had ze een manier gevonden waarop het lijkje op indirecte manier zou ontdekt kunnen worden.

Zo gaf Kate ons begin juni aanwijzingen betreffende de plek. Ze meldde dat deze informatie afkomstig was van mensen met bovennatuurlijke gaven. Het lijkje zou zich in een rioolput bevinden waarvan de afvoer uitkwam op het strand.

Met de machine van Krugel op zoek naar een lijk

Krugel is een voormalige kolonel van het Zuid-Afrikaanse leger, die een speciale machine had ontworpen om stoffelijke resten te vinden, gebaseerd op het principe van vrijgekomen atomen. Het haar van het slachtoffer moest in de machine gestopt worden.

De McCanns hadden specifiek om Krugel en zijn machine gevraagd. Het echtpaar ging er op dat moment duidelijk van uit dat hun dochter dood was. Hij bepaalde een strook van 300 meter, die vanaf de waterlijn door het dal bij het strand liep. De rotsen aan de rechterkant en de Romaanse badhuizen aan de linkerkant vormden de grens van de strook.

Men vond niets.

Hoofdstuk 15

Herinnering aan een misdaad: het stoffelijk overschot van Mariana of het verschil tussen het onderzoek van een misdaad met of zonder lijk

De manier waarop misdaadonderzoek plaatsvindt is afhankelijk van het feit of een lijk wel of niet gevonden wordt. De moeilijkheden nemen in dat laatste geval toe. Als we niet over een lijk beschikken, maar er alleen sprake is van de verdwijning van iemand, dan verandert de zaak qua vorm, omdat we niet weten of er al dan niet sprake is van misdaad.

Plaats van verdwijning : permanent of tijdelijk, dat maakt verschil

We hadden niet te maken met een situatie waarin een kind wordt aangegeven als vermist vanuit haar normale woonplek. In die omgeving zou zij bekend zijn, net als haar gewoonten en die van de gezinsleden. In een toeristisch oord is alles anders. Het vastleggen van getuigenverklaringen moet in een kort tijdsbestek gebeuren, anders blijven we afhankelijk van de goede diensten van de politie in het land van herkomst.  

Hoofdstuk 16

Nog meer aanwijzingen dat het kind dood is : de tussenkomst van de rechercheurs

De Engelse forensisch specialist

Het was inmiddels juli, en we vroegen de Engelse politie om hulp. Een paar dagen later ontvingen we forensisch specialist Mark Harrison, landelijk adviseur van alle Engelse politieteams op het gebied van moordonderzoek en onderzoek naar verdwenen personen. Alle middelen werden hem ter beschikking gesteld en hij had ongelimiteerde toegang tot alle informatie.

Hij bestudeerde alle informatie, deed zelf een onderzoek ter plaatse, niets werd aan het toeval overgelaten.  Hij was van mening dat de tijd was gekomen om nieuwe zoekacties te ondernemen, uitgaande van de mogelijkheid dat Maddie was omgekomen en ergens in de nabije omgeving verborgen lag. Hij baseerde zijn conclusie op zijn ervaring in soortgelijke zaken, als logische gevolgtrekking uit alle informatie en de tijd die sinds het verdwijnen van Maddie was verstreken.

Harde statistieken

Er restte ons niets anders dan het onderzoek in een nieuwe richting te sturen : de mogelijke betrokkenheid van de ouders bij de verdwijning van Maddie.

Van alle gevallen van moord op kinderen, waaronder veel misdrijven van sexuele aard, bleek dat in 82% ervan de ouders de hoofddaders waren. In 96% bleek de verdachte een bekende van het slachtoffer te zijn, en in slechts 4% was de dader een onbekende.

Mark stelde voor gebruik te maken van speciaal getrainde honden van EVRD, intensief getraind voor het lokaliseren van dodelijke slachtoffers aan de hand van lijklucht, en een hond van de CSI, die getraind is om menselijk bloed op te sporen.

Om het werk van deze honden in meer dan tweehonderd gevallen van vergelijkbare aard te demonstreren, belegde Mark een bijeenkomst met de verantwoordelijken, en toonde hun video-opnamen van de training van dergelijke honden en hun inzet in een aantal reële zaken. Alle aanwezigen waren onder de indruk.

Het speurhondenteam uit Engeland

Op 30 juli 2007 kwamen Eddie en Keela met hun begeleider Martin Grime in de Algarve aan.

Eddie zoekt en lokaliseert menselijke resten en lichaamsvloeistoffen. Hij kan ook de geur van een lijk identificeren wanneer er geen enkel fysiek bewijsmateriaal aanwezig is, dus ook zonder lijk.

Keela zoekt en lokaliseert menselijk bloed, zelfs als dit door andere onderzoeken nauwelijks kan aangetoond worden.

De twee honden werken volgens een strak schema. Eerst laat men Eddie naar lijklucht zoeken. Op de plaatsen waar Eddie die vindt, wordt Keela ingezet om naar bloedsporen te zoeken. Als beide honden positief reageren en respectievelijk lijklucht en bloedsporen signaleren, betekent dit dat er op de bewuste plaats bloed is vergoten en dat er een lijk aanwezig is geweest. Dat kan worden geïnterpreteerd als dat de dood op die plaats is ingetreden.

Hun curriculum was indrukwekkend.

Keela’s talent in het vinden van de kleinste bloedsporen

     

 

EDDIE DE LIJKENHOND

               

Sporenonderzoek in de appartementen van de Ocean Club.

De inzet van speciaal getrainde speurhonden

Op 3 augustus 2007 begon een in Portugal nooit eerder op deze wijze uitgevoerd onderzoek naar bewijsmateriaal.

De eerste plek die onderzocht zou worden was het appartement van de McCanns. Eddie ging meteen het appartement in, waar hij opgewonden heen en weer rende tussen de zitkamer en de slaapkamer van de ouders. Hij gaf lijkgeur aan in de ouderslaapkamer, vlakbij de kleerkast. Hij gaf dit aan door hoog en doordringend te blaffen. Kort daarna gaf Eddie lijklucht aan bij een van de muren van de zitkamer, achter de blauwe sofa, onder het raam. Hier ontrafelde zich, op aanwijzing van de hond, langzaam maar zeker een mysterie.

Nu werd Keela ingezet. Keela gaf het aan dat ze minuscule bloedsporen had gevonden op de plek achter de sofa die Eddie had aangewezen als zijnde plek waar lijklucht aanwezig was. Ze bleef stilstaan met haar neus wijzend naar de plek waar ze de sporen had gevonden.

Aan de achterkant van 5A had Eddie ook twee plekken aangewezen waar hij lijklucht rook, op het balkon van de slaapkamer van de McCanns en in de tuin daaronder. Het blaffen van de hond was op deze plaatsen minder schel, alsof hij wilde zeggen : hier misschien ook. Met de informatie  die de hond had gegeven, werd een route uitgezet die het lijkje van Maddie mogelijk had afgelegd vanuit het appartement.

Het onderzoek van de overige appartementen van de vrienden bracht niets aan het licht. Eddie was hierin helemaal niet geïnteresseerd. Keela werd daar dus niet binnengebracht.

Omdat we wisten dat er voor 3 mei niemand in het appartement was overleden, concludeerden we dat de lijklucht die Eddie had geroken in het appartement maar van één persoon afkomstig kon zijn : Madeleine Beth McCann.

Eddie werd ook naar het stadje Luz en directe omgeving gebracht. Hier werd niets gevonden. Op geen enkele plaats gaf Eddie enig teken van de aanwezigheid van de alleen door hem te ruiken lijklucht.

Onderzoek in de woning waar de McCanns verbleven

Het bezoek aan de woning van de McCanns zou ons de wettelijke en technologische wapens in handen geven om hun betrokkenheid bij de verdwijning van Madeleine vast te stellen. Ze huurden deze villa met geld van het Madeleine-fonds.

Op 2 augustus klopten de rechercheurs op de deur van nr 27 in de Rua da Flores in Praia da Luz. Tot onze verrassing reageerde het echtpaar goed op ons huiszoekingsbevel. Eddie werd de woning binnengelaten, de hond die eerst de lijkgeur opspoort.

Hij liep onmiddellijk naar de zitkamer naar de knuffel van Madeleine en liet een duidelijke blaf horen. De pop had een lijklucht.

Kleding werd uit de woning meegenomen en op de grond uitgespreid in een brandschone garage. 

Wederom gaf Eddie aan een sterke lijklucht te ruiken bij het besnuffelen van de kleding van Kate. Hij blafte opgewonden bij een stoffen broek met een ruitpatroon en een mouwloze witte blouse van Kate. Keela kon geen spoor van menselijk bloed ontdekken.

Onderzoeken met Eddie en Keela in het huis van Robert Murat

Op 4 en 5 augustus werd de woning van Robert Murat onderzocht. Er werd gebruik gemaakt van een radar voor oppervlakte-onderzoek. Een terrein naast de woning moest worden opgeruimd en omgeploegd. De honden vonden niets.  De oppervlakteradar gaf evenmin iets aan.

Onderzoek met Eddie en Keela in de verdachte auto’s

Op 6 augustus vond in een parkeergarage het laatste onderzoek plaats dat de honden zouden uitvoeren. Het waren de auto’s van Robert Murat, Michaela, Sergey Malinka, Luis Antonio, de McCanns en een auto die waarschijnlijk door Russel O’Brien was gebruikt. Tussen de wagens was steeds een afstand van 10 meter aangehouden, zodat er geen vermenging van sporen zou plaatsvinden.

Eddie besnuffelde de auto’s intensief, hij sloeg geen plek over. Toen hij bij de auto van de McCanns aankwam, verandere Eddies gedrag zienderogen. Hij werd erg opgewonden, en ging niet meteen op de auto af, zoals hij bij de andere wel had gedaan. Hij tilde zijn kop op en liep met zijn neus in de lucht om de auto heen. Martin Grime gaf hem de opdracht de auto grondig te onderzoeken. Hij begon hard te blaffen als teken dat hij lijklucht rook, en wel concreet onder het portier van de bestuurder en in de bagageruimte, waar hij bleef blaffen en bijten om aan te geven dat de geur uit de binnenkant van de auto kwam. Keela vond sporen van menselijk bloed op dezelfde plaatsen die Eddie had aangegeven met lijklucht. Er werden monsters genomen uit de bekleding  van de bagageruimte en verstuurd naar het forensisch laboratorium in Birmingham, Engeland.

Eddie bij de auto van de McCanns

Een Portugese juriste, buurvrouw van de McCanns in de villa, meldde dat in de avonden die aan het onderzoek van de auto’s voorafging, de McCanns de  bagageklep regelmatig hadden laten open staan.

Als verklaring voor de geuren en het bloed in de auto, verklaarde een zwager van Gerry later dat zij de bagageruimte van de auto gebruikten om afval te vervoeren, en dat hij, toen hij er de boodschappen in vervoerde, er wat bloed van een biefstuk was gemorst. Een neef van Kate verklaarde ook dat de auto stonk, naar zijn mening door de luiers van de kinderen.

Deze verklaringen hielden geen steek gezien de speciale training en vaardigheid van beide honden.

Het verzamelen van de door de honden gevonden sporen en aanwijzingen

Om het voortdurende toezicht op de monsters te garanderen, moest dezelfde rechercheur die de monsters had verzameld ze ook persoonlijk wegbrengen naar het Engelse laboratorium.

Hoofdstuk 17

Conclusies die getrokken kunnen worden uit de onderzoeken, uitgevoerd door de honden Eddie en Keela

Uit de resultaten blijkt één ding wel heel duidelijk : de honden hebben alleen lijklucht geroken en menselijke bloedsporen gevonden op zaken die het echtpaar McCann betreffen of toebehoren.

En hoe valt de aanwezigheid van lijklucht en bloed binnen in het appartement te verklaren? Doordat er een lijk is geweest en doordat dat lijk vanachter de sofa is verplaatst naar de slaapkamer van het echtpaar.

In de kamer en het bed van Maddie is geen lijklucht aangetroffen, terwijl de knuffel op haar bed lag. De aanwezigheid van lijklucht op de knuffel kan dan maar op één manier verklaard worden : toen ze stierf had ze de knuffel bij zich.

Cuddle Cat

       

Hoofdstuk 18

Het heilige en profane dat de onderzoekers aantroffen in de slaapkamer van de McCanns

Kate leek in rouw te zijn gedompeld. Aan haar kant van het bed stonden foto’s van Maddie voorzien van een kruisje. De Bijbel lag daar ook en er was maar één pagina gemerkt door middel van een bidprentje. Er waren heel betekenisvolle verzen te lezen. Het ging over Natan wiens kind was gestorven, en wiens leven toch moest doorgaan.

Aan de kant waar Gerry sliep was geen enkele foto van Maddie te zien.  Er lagen 3 ongewone boeken, waarvan de onderwerpen in schril contrast stonden met de angstige tijden die de familie doormaakte. In het kantoor van Gerry, van waaruit hij het Madeleinefonds beheerde, lagen politiehandboeken die normaal enkel toegankelijk zijn voor politieautoriteiten en overheden.

Mark Harrison was verbijsterd over deze ontdekking.

Hoofdstuk 19

Voorlopige resultaten van de onderzoeken door het Engelse laboratorium – voorbereiding van de ondervraging van verdachten

We hadden onze hoop gevestigd op het Engelse laboratorium.  Na enige dagen kregen we volgende mededeling : het DNA van het bloed in de bagageruimte van de huurauto kwam voor 50% overeen met het DNA van Gerry McCann, en moest dus van een afstammeling van hem zijn.

Begin september kregen we het voorlopige rapport van Prior Stuart. Hij leek teleurgesteld. (in zijn boek legt Amaral de principes van Low Copy DNA uit en analysemethode uit). In dit voorlopige rapport stond dat het DNA niet volledig kon worden vastgesteld omdat er te weinig informatie in het staal aanwezig was. In het tweede staal bleek dat 15 van de 19 markers afkomstig waren van Maddie. Er ontbraken dus slechts 4 componenten om dit een volledige match te maken.

In het uiteindelijke rapport waren er nog wel de 15 componenten van Maddie, maar nu was er een totaal van 37 componenten in plaats van 19. Het Engelse labo deelde mee dat de stalen vermoedelijk door medewerkers van het labo besmet waren, en er dus niet kon gesteld worden dat de bloedmonsters van Maddie waren. Ik vraag me of of de Engelsen soms dachten dat de Portugezen achterlijk waren.

Stuart Prior vertelde me dat hij in Engeland mensen achter de tralies had gezet met veel minder bewijs.

Op deze manier zou de ondervraging van de McCanns niet kunnen leiden tot een aanhouding, dit omdat voor de Portugese wetgeving het soort misdrijf  dat in het geding was, namelijk het verbergen van een lijk en het in scène zetten van een misdaad, geen reden vormde voor voorlopige hechtenis.

De laboratoriumverslagen van de FSS (Engels labo) zijn verhelderend

De voorlopige resultaten van de FSS bevestigden de aanwijzingen die de twee honden hadden gegeven.

Op dat moment waren die resultaten geen bewijsmateriaal, ze dienden slechts te worden gevoegd bij de reeds gevonden aanwijzingen.

Maar het leek erop dat de FSS iets over het hoofd had gezien. Waar was het resultaat van het onderzoek van de haren die in de bagageruimte van de huurauto was gevonden?  De haren waren blijkbaar nog niet onderzocht. We wilden ze naar een ander labo sturen, maar de FSS wilde ze niet uit handen geven. Er is daarna nooit een onderzoek naar de haren gebeurd.

De enige vingerafdrukken op het raam zijn die van Kate

Het raam in kwestie was het raam waarvan Kate zei dat ze het open aantrof op het moment van de verdwijning.  Het was helemaal naar links opengeschoven, met de rolluiken omhoog en de gordijnen wapperend in de wind. Het raam vertoont geen tekenen van braak, noch van handschoenen. Het raam was de dag ervoor, 2 mei, schoongemaakt door een werkster van de Ocean Club. De enige vingerafdrukken op het raam waren deze van Kate. De richting en houding ervan duidden erop dat Kate zelf het raam naar links open had geschoven.

Ik was ervan overtuigd dat de aanwezigheid van Prior Stuart op dat ogenblik maar één doel diende : verhinderen dat de McCanns zouden aangehouden worden.

De  ondervraging van de McCanns : de Engelse politie wordt zenuwachtig

In de aanloop naar de ondervragingsronde van de McCanns was Stuart constant aanwezig en hij werd zenuwachtiger naarmate het moment naderde. Hij wilde precies weten wat er zou gebeuren.

Op onze vraag aan de Engelse politie om informatie over de McCanns en hun vrienden hadden we nog steeds geen antwoord. Wel kregen we bericht over de finaniciële situatie van de McCanns, en daaruit bleek vreemd genoeg dat de Engelse politie geen gegevens had over creditcards of bankpassen. Vreemd, want ze hadden hun vliegreis betaald met en creditcard, evenals de huurwagen daarna.

Oplichting of misbruik van vertrouwen?

Ik besefte plots dat indien de ouders schuldig zouden zijn aan de verdwijning van hun dochter, zij met betrekking tot het Madeleinefonds, dat inmiddels twee miljoen Engelse ponden bevatte, zij wellicht zouden beschuldigd wordenvan oplichting en misbruik van vertrouwen. Portugal zou dan geen jurisdictie hebben voor een dergelijk onderzoek. De bevoegdheid daartoe kwam Engeland toe. Onze Engelse collega’s leken hier weinig voor te voelen, gezien het feit dat plotseling alle kleur uit hun gezicht wegtrok.

Hoofdstuk 20

Formeel verdacht

De beslissing om het echtpaar aan te merken als formele verdachten

Het concept ‘formeel verdachte’ werd in Portugal in het leven geroepen om aan een persoon die verdacht wordt van een misdaad een aantal rechten en plichten toe te kennen.  Eén van de uitgangspunten hiervan is  dat een persoon er niet toe gedwongen mag worden mee te werken aan het  zichzelf strafbaar stellen. Het recht tot zwijgen dat de formele verdachte toekomt, voorkomt deze zelfincriminatie.

De beslissing om hen te verhoren werd goed doordacht genomen, en niet voordat alle bij het onderzoek betrokken personen, het Openbaar Ministerie en de nationale directeur van de PJ waren gehoord.

Op 3 september werd aan de McCanns gemeld dat zij zouden worden verhoord. Kate maakte zich zorgen om twee dingen : de reactie van de pers en de reactie van haar ouders.

Het dagenlange verhoor van de McCanns

 Even voor 15u op 6 september kwam Kate aan in het bureau in Portimao, vergezeld van haar persvoorlichtster en haar advocaat. Het verhoor duurde tot 23u met een onderbreking voor de maaltijd. Het verhoor leverde niets relevants op met uitzondering van twee details : Kate herinnerde zich nu dat Gerry de avond van 3 mei een spijkerbroek droeg. Het andere detail had te maken met de tijd die David Payne aan het einde van die middag in haar appartement had doorgebracht. Waar Gerry beweerde dat dit 30 minuten was, zei Kate dat het slechts 30 seconden was.

Verdachten

Op 7 september om 11u ’s ochtends werd Kate formeel als verdachte aangemerkt. Ze deed haar voordeel met haar status van verdachte en beantwoordde geen vragen.

Om 16u begon de ondervraging van Gerry, die ook als formeel verdachte werd aangemerkt.  Hij beriep zich niet op zijn zwijgrecht en hij beantwoordde de vragen door herhaaldelijk te ontkennen dat hij iets te maken had met de verdwijning van zijn dochter.

Over de 30 minuten die hij vijf maanden eerder had aangegeven als de tijd die Payne in het appartement van Kate had doorgebracht in de namiddag van 3 mei, verklaarde hij nu dat dit de totale tijd betrof hie hij nodig had gehad om van de tennisbaan naar het appartement te gaan en terug. Dat antwoord wierp een andere vraag op. Als het partijtje tennis gepland stond van 18u tot 19u, en Payne was om 18.30u op de tennisbaan, waarom zou hij dan, in zijn sportkleding zijn teruggegaan naar de tennisbaan als het spel inmiddels was afgelopen?

Sean en Amelie slapen wel heel diep

Een steeds terugkerende vraag bij het onderzoek betrof het feit dat de tweeling niet éénmaal wakker werd in de uren dat ze daar lagen, terwijl het appartement gonsde van het geluid van de vele mensen die er in en uit liepen. Dit deed het sterke vermoeden rijzen dat de kinderen waren gedrogeerd. Gerry gaf later ook de mogelijkheid van drogering toe, uiteraard door de ontvoerder. Toen de vader van Kate op tv toegaf dat zij de kinderen Calpol toediende om hen te helpen inslapen, was er sinds 3 mei al een aantal maanden verstreken. Op dat moment zou het onmogelijk zijn enig spoor daarvan aan te treffen.

Hoofdstuk 21

Een Ierse familie in shock

September 2007. De McCanns zijn niet in Engeland aangekomen na vier maanden verblijf in de Algarve. Het is een bijna heroïsche terugkomst. Gerry loopt de vliegtuigtrap af met Sean op zijn linkerarm.  Het kind slaapt en ligt met zijn hoofdje teggen Gerry’s schouder en zijn armpjes hangen langs zijn zij.

In Ierland is het gezin Smith getuige van deze gebeurtenis die door de BBC wordt uitgezonden. Er gaat een enorme schock door hen heen als ze plotseling de man herkennen aan de manier waarop hij loopt en hoe hij het kind in zijn armen houdt. Het is Gerry McCann die ze op de avond van 3 mei om ongeveer 22u hebben gezien met een kind in zijn armen.

Hij contacteert de Engelse politie. Eind september wordt de PJ hiervan op de hoogste gesteld. Dit puzzelstukje lijkt moeiteloos ingepast te kunnen worden in het geheel. Nu wordt het een stuk duidelijker waarom Jane Tanner getuigde dat ze de vermoedelijke ontvoerder precies de andere kant op had zien lopen.

Dit puzzelstukje verklaarde wet werkelijke op de koude avond van 3 mei in Luz was gebeurd. De puzzel was bijna compleet. We namen de beslissing om de Smiths als getuigen naar Portugal te halen. Maar nadat ik van het onderzoek was afgehaald, veranderde de PJ van koers, en de Smiths zijn nooit naar Portugal gekomen.  Het verhoor gebeurde door middel van een internationaal samenwerkingssysteem wat door de Ierse politie zou uitgevoerd worden. Het vond pas maanden na 1 oktober plaats. Ondertussen kwamen geruchten op gang dat de Smiths zouden benaderd zijn, zonder dat bekend was met welke bedoeling ze dat wilden doen.

Hoofdstuk 22

Een onderzoeksleider wordt afgezet. Samenzwering of onderworpenheid?

De leider van een misdaadonderzoek is slechts een ambtenaar en hij dient dus alle beslissingen die zijn meerderen nemen te accepteren en te volgen. Het is echter belangrijk de redenen en het doel van de vroegtijdige ontheffing van de leider van een onderzoek te kennen, die niet te maken hebben met incompetentie maar, naar het zich laat aanzien, alles met een ongelukkige ontboezeming.

Samenwerking van de Engelse politie met de Portugese : van deskundigheid en professionaliteit tot een overhaast terugtrekken nadat de McCanns naar Engeland waren teruggekeerd

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de Engelse politiemensen die in de Algarve werden gestationeerd, grote inzet en professionaliteit vertoonden en een meerwaarde betekenden voor het onderzoek.

Na het verhoor van de McCanns en hun vertrek uit Portugal, blies ook de Engelse politie de aftocht. Alsof wij het onderzoek maar verder moesten uitvoeren en zij hun taak ter plekke volledig hadden afgerond. Wij hielden hieraan het gevoel over dat hun opdracht in Portugal meer gericht was op het beschermen van de McCanns dan op de zoektocht naar Maddie.

Een vreemde omslag : de Engelse politie keert terug naar de ontvoeringstheorie en de medewerkers van de McCanns lijken wel erg goed geïnformeerd over het onderzoeksproces

De informatie die we vanuit Engeland kregen betrof steeds de zoektocht naar de ontvoerder, en niet naar het zoeken van een stoffelijk overschot waarop het onderzoek zich richtte. Dit was de Engelse politie blijkbaar vergeten.

We volgden het nieuws en opeens kregen we een flinke schok te verwerken : iemand van de ondersteunende staf van de McCanns meldde op het nieuws in het bezit te zijn van een rapport dat het werk van de lijk- en bloedhond, Eddie en Keela, in twijfel trok, omdat de behaalde resultaten niet konden worden onderbouwd door de aanwezigheid van een lijk. Aan de hand van de beschrijving van het rapport bleek het te gaan om het eindrapport van de forensisch specialist. Als het waar was dat dit rapport niet alleen bij de onderzoeksstukken zat, maar tevens in handen was van de McCanns, dan was er ergens een ernstige fout gemaakt die het belang van het onderzoek zou kunnen schaden.

We kregen uit Engeland telkens ‘hoogst belangrijke tips’ die erop gericht waren de ontvoerder na te jagen.

Een onzinnig telefoontje van een journalist en mijn weinig doordacht antwoord daarop

Een journalist van een dagblad stelde met telefonisch vragen over een e-mail die naar verluidt ontvangen was op het Engelse Koninklijke Paleis. Ik antwoordde bijna ondoordacht dat de mail niet erg belangrijk was, en dat de Engelse politie zich zou moeten richten op het volgen van de vooropgestelde onderzoekslijn.

De ochtendeditie van de krant blokletterde mijn antwoord op de eerste pagina. Mijn simpele zin stond uitgesmeerd over een interview van twee bladzijden.

Het bericht van een onderzoeksleider die uit zijn functie wordt gezet : de ontknoping van een smaad- en lastercampagne

Op het bureau in Portimao had men een fax ontvangen waarin de hoofdcommissaris mijn commissie uit haar dienst ontheft, en waarin hij mij gebood terug te keren naar het bestuur van Faro. Het was wat ik al had verwacht. Het was de uiteindelijke ontknoping van een smaad- en lastercampagne die gevoerd werd tegen de de leider van het onderzoek.  

De strategie was eenvouding : het onderzoek werd aangevallen, met zette twijfels bij de personen die het uitvoerden en voedde tegelijkertijd de mening dat Portugal nog steeds dat derdewereldland was met methoden die nog uit de middeleeuwen stamden. Het Engeland kwamen andere berichten. De Britse minister-president zou Prior Stuart hebben gebeld om hem te vragen of hij het ontslag van de leider van het onderzoek kon bevestigen. We wisten niet waarom het lot van een zo onderdanige functionaris zo interessant kon zijn voor de minister-president van Engeland.

Hoofdstuk 23

Bij de rivier de Alvor, een jaar later, kijkend naar het verleden met vertrouwen in de toekomst

Op dit punt aanbeland is het belangrijk een concluderende samenvatting te geven van deze zaak. Daarbij verwerpen we wat niet waar is of wat niet afdoende kan bewezen worden.

1.   De ontvoeringstheorie is van het het eerste uur door de ouders van Maddie opgeworpen.

2.   Van alle leden van de groep verklaarden alleen de ouders gezien te hebben dat het raam van de kamer van het verdwenen meisje openstond.

3.   De enige getuigenverklaring van het open raam en de opgehaalde rolluiken komt van een persoon buiten de vriendengroep, nl. van kleuterleidster Amy tussen 22.20u en22.30u, dus lang nadat het alarm werd gegeven.

4.   Alle getuigenissen en verklaringen samen omvatten een groot aantal onduidelijkheden, tegenstrijdigheden, die in een aantal gevallen kunnen worden opgevat als valse verklaringen, in het bijzonder deze van Jane Tanner, omdat haar getuigenis op verschillende  momenten steeds werd aangepast.

5.   Er is geen stoffelijk overschot gevonden, hetgeen op geldige wijze werd vastgesteld door de Engelse honden en onderbouwd door de voorlopige laboratoriumuitslagen.

Voor mij en voor de rechercheurs die tot oktober 2007 samen met mij aan deze zaak werkten, is het duidelijk dat de volgende conclusies moeten getrokken worden:

1.   De minderjarige Madeleine McCann is in appartement 5A van de Ocean Club in Luz in de avond van 3 mei 2007 gestorven.

2.   Er is een ontvoering in scène gezet

3.   Kate Healy en Gerald McCann worden ervan verdacht betrokken te zijn bij het verbergen van het lijk van hun dochter

4.   De dood van het meisje kan zijn ingetreden ten gevolge van een tragisch ongeluk

5.   Er zijn tekenen die wijzen op veronachtzaming van de zorg voor en de veiligheid van de kinderen van het echtpaar.

Goncalo Amaral

Olhao, juli 2008