|
29 februari 2009 Bron:
Joana
Morais blogspot
"Er is op dit ogenblik geen
politieke wil aanwezig om de zaak te heropenen. Moest die er wel zijn zou die
er ook geweest zijn tijdens het onderzoek, en zou dit niet afgesloten zijn.
Als een zaak als deze gesloten
wordt, met nog zoveel dingen die onderzocht moeten worden, nog zoveel mensen
ondervraagd, onduidelijkheden die nog moeten uitgeklaard worden, dan is er
duidelijk geen wil aanwezig om verder te gaan. Dat was duidelijk toen ik
van het onderzoek werd afgehaald op 2 oktober 2007.” Gonçalo Amaral in Vigo, Oktober 2008
Een samenwerking van Duarte Levy, Joana Morais,
Astro en Mercedes
Duarte Levy: U heeft nu gezien dat het Grondwettelijk Hof het gebruik van
telefoontaps heeft toegestaan in de ‘Golden Whistle’ zaak (corruptie in de
voetbalwereld). Denkt U dat het mogelijk is dat hetzelfde gebeurt in de zaak
McCann, wetende dat de rechter voor uw onderzoek hiervoor geen toestemming
gaf?
Gonçalo Amaral: Het is niet zozeer de toestemming voor de telefoontaps. Hij
weigerde de toegang tot de informatie betreffende de tekstboodschappen. Dat
heeft te maken met bureaucratie. Toen de tekstboodschappen verzonden of
ontvangen werden, was er geen sprake van telefoontaps. De rechter oordeelde
dat om toegang te krijgen tot deze informatie, er eerst toelating had moeten
zijn tot het aftappen van de telefoons, het is een kwestie van procedure.
DL: Heeft de PJ
ooit de inhoud van deze tekstboodschappen gezien?
GA: Zeker, later, toen het niet veel zin meer had. Wat er op het spel stond
was het bestaan van de nationale service providers.
DL: Tijdens de eerste fase van het onderzoek, na de verdwijning van
Madeleine, bood de PJ de McCanns een mobiele telefoon aan met een Portugese
chip die zij nooit hebben gebruikt. Ze hebben wel twee telefoonnummers
gebruikt die hen waren gegeven door een Portugese vriend. Werd deze telefoon
afgetapt?
GA: De mobiele telefoon die hen was aangeboden was afgetapt. Hij diende om
gesprekken te ontvangen. Dat was tijdens het onderzoek i.v.m. de mogelijke
afpersing uit Nederland en Spanje, en het gaf ons de mogelijkheid mee te
luisteren naar een mogelijke conversatie met de ontvoerder als die losgeld
zou vragen. Het is een heel normale procedure. Over andere telefoons die
zouden gebruikt zijn weet ik niets.
DL: In sommige zaken, zoals deze, wordt de ouders aangeraden geen publiciteit
te geven aan de zaak, gebaseerd op het principe dat publiciteit het leven van
het kind in gevaar kan brengen. Was de PJ akkoord, of gaf ze toestemming, om
de eerste twee persconferenties te houden?
GA: Neen. Hen werd aangeraden heel voorzichtig te zijn met de pers. En
diegene die hen dit adviseerde was niet eens lid van de PJ, maar was een
Engels sociaal werker, die reeds 25 jaar ervaring had met zaken van
kindermishandeling, kindermisbruik e.d. Zij was met vakantie in Praia da Luz,
en nam contact op met het koppel op de ochtend van 4 mei. Maar ze werd de
deur uitgegooid om het zo maar te zeggen.
DL: Vanaf welk ogenblik ben je de McCanns gaan verdenken?
GA: Als we spreken over vermoeden, dan was het vanaf het eerste moment. De
procedure in dit type zaken is om uit te zoeken wie de personen zijn, wie het
vermiste kind is, en alle antecedenten na te trekken. Dat is de eerste vraag
die we aan de Engelse politie hebben gesteld. Wie zijn de ouders, wie zijn de
vrienden, en wie was het kind, was zij het slachtoffer van misbruik of niet?
Dan ontwikkelt de
zaak zich verder, het is een formele procedure. Het is algemeen voor elk
onderzoek. Toen de eerste formele verklaringen werden gedaan, wisten we dat
er iets mis was. We verdachten hen, maar het was pas na het werk van de
Engelse honden dat vermoedens bijna bewijzen werden.
DL: Tijdens de hele fase, en tot u van het onderzoek werd afgehaald, hoe was
dan de verhouding tussen de PJ en de Engelse politie? Was er wel een samenwerking?
GA: Wij werkten heel nauw samen. Laat daar geen twijfel over bestaan.
DL: Welk onderdeel van de Engelse autoriteiten blokkeerde het onderzoek dan?
GA: Het kwam van de top van de Engelse hiërarchie.
DL: De Engelse Politie werd gevraagd een geheimhoudingsovereenkomst te
tekenen. Is dat bij de PJ een normale procedure?
GA: Neen, en bij de Engelse politie is dit ook niet normaal. Het is alleen
normaal in zaken waar de nationale veiligheid bij betrokken is, en dan wordt
zulk document bij de aanvang van het onderzoek getekend. Bij de gewone
politie die een misdaadonderzoek doet, gebeurt dat niet.
DL: In verband met inmenging van buitenaf, kan u het normaal noemen dat een
Britse ambassadeur ter plaatse komt? Er zijn spijtig genoeg in de Algarve nog
dergelijke zaken gebeurd met Britse onderdanen.
GA: Neen. Noch in Britse, noch in niet-Britse zaken. Het is niet hun
verantwoordelijkheid. Wat wel normaal is dat de informatie wordt doorgegeven
aan het Consulaat, en enkel in dat geval kan de ambassadeur komen. We denken
dat de ambassadeur nu onmiddellijk kwam omwille van het feit dat we de ouders
verdachten. Hij kwam tussenbeide op een manier die niet normaal was. Hij had
in Lissabon moeten blijven om met de Nationale Directeur te spreken en niet
naar Praia da Luz moeten komen. Zijn bezoek leidde dan tot een persbericht
dat de PJ ‘zich vastbeet’ in de ontvoeringstheorie..
DL: Er waren nog andere personen betrokken bij deze zaak. Brian Kennedy
bezocht Robert Murat. Kende de PJ de reden of de inhoud van dit gesprek?
GA: Ik leidde het onderzoek niet meer in die fase. Ik was toen reeds van de
zaak gehaald, maar ik weet dat deze man zover is gegaan dat hij met mensen
van de PJ in contact is geweest na mijn vertrek. En dat is niet zoals het
hoort. Vooral omdat Kennedy mensen bij zich had van een Spaans
detectivebureau. Dat had niet mogen gebeuren.
DL: Hoe ernstig kan deze zaak, de zaak van Madeleine, toekomstige zaken als
deze beïnvloeden?
GA: Wel, in deze zaak, zoals in alle andere, heeft dat een effect op
toekomstige zaken. We moeten leren van onze fouten en van de moeilijkheden
die we hebben ondervonden.
Bijvoorbeeld in
een zaak van 2004, de zogenoemde ‘Joana case’, ook de verdwijning van een
kind, vroegen de onderzoekers aan de Nationale Politie om andere richtlijnen
op te stellen, nieuwe procedures om met verdwijningszaken om te gaan.
Er is
bijvoorbeeld een heel belangrijk gegeven. De verdwijning op zichzelf, als je
naar een politiekantoor gaat, of naar de GNR of de PJ, is er geen specifieke
kennis aanwezig. Er is geen procedure daarvoor. We moeten alles onderzoeken.
De verdwijning kan verband houden met een misdaad of misschien niet, en wiens
bevoegdheid is het? Dit moet snel kunnen vastgesteld worden. We hebben hier
al heel lang over gepraat, maar tot nu toe is er nog niets aan gedaan.
Vanaf het begin
moet kunnen bepaald worden wie de bevoegdheid heeft. In alle gevallen, vooral
in gevallen van verdwijning van kinderen, zou dit de PJ moeten zijn. De PJ heeft
internationale contacten, en heel vaak gaat het in deze gevallen van
kinderverdwijning over de ouders die aan het scheiden zijn waarbij één van de
ouders het kind mee naar het buitenland neemt. De PJ heeft contacten met
Interpol, en daarom zou de PJ de eerste bevoegdheid moeten hebben. Dit is
echter nog niet vastgelegd.
Dit leidt tot een
internationale interventie door het Politie-apparaat dat van de verdwijning
op de hoogte is gesteld. Meestal is dit een desastreuze tussenkomst, omdat
hoe meer tijd er overgaat, de mogelijkheden om aanwijzingen te vinden
aanzienlijk kleiner worden. Als de PJ dan pas later ingeschakeld wordt, is er
veel tijd verstreken. Wanneer er een vermoeden van ontvoering bestaat, moet
het de zaak van de PJ worden.
In deze zaak werden we reeds enkele uren na de verdwijning op de hoogte
gebracht, maar toch liepen sommige zaken nog verkeerd. Waarom gingen ze verkeerd? Omdat er geen vaste procedures zijn voor
deze situaties. Eigenlijk moeten we een ontvoering bekijken als de diefstal van een
persoon, maar het kan niet aangepakt worden als een diefstal. Zo moeten
bijvoorbeeld alle mogelijkheden open gelaten worden, van een vrijwillige
verdwijning tot effectief ontvoering, moord of de dood van het kind. Daarom
is het absoluut noodzakelijk voor de PJ om kort op de bal te spelen. Ik denk
dat de overheid er wel mee bezig is, maar er is nog geen commissie ingesteld
om effectief de procedures en regels vast te leggen.
In mijn boek zeg
ik dat het voldoende zou zijn om de Engelse regels en procedures in dit geval
te volgen. Zij hebben veel meer zaken zoals deze. Misschien net
omdat er niet veel zaken als deze
voorkomen in Portugal, vinden de autoriteiten het niet essentieel om hieraan
iets te doen. Als het over een
mogelijke ontvoering gaat, treedt de PJ op. De PJ kan en mag niet beoordeeld
worden op basis van één zaak. De PJ moet geëvalueerd worden in zijn
totaliteit, die veel successen heeft opgeleverd. Het is in feite één van de
meest succesvolle politiemachten op internationaal niveau, en heeft op het
gebied van vermiste kinderen een hoog succespercentage.
DL: Wie besliste in de zaak Madeleine om de bloedstalen naar Birmingham te
sturen, naar de FSS? In Portugal is er toch ook een nationaal instituut.
GA: Dat is de vraag. Op dat punt in het onderzoek voelden we reeds de grote
druk van de Britse media. De kranten blokletterden dat wij ons niet bevoegd
voelden, en dat alles wat we zouden doen in vraag zou worden gesteld. Het was
een politieke beslissing van de PJ. Maar de beslissing was begrijpelijk toen
omdat het een compromis was, een poging om een Brits instituut bij het
onderzoek te betrekken.
Als u mij vandaag
zou vragen of ik het opnieuw zou doen, nee, ik denk het niet. We zouden
waarschijnlijk een ander labo kiezen, of ten minste zouden we niet alle
stalen naar hetzelfde labo sturen. Maar ik moet ook zeggen dat we in het
Portugese Instituut niet de volledige capaciteit hadden om dergelijke
onderzoeken uit te voeren, vooral wat betreft de laagwaardige analyses (low
copy number analyses). Dit kon enkel in Engeland of in sommige laboratoria
buiten Portugal. We hadden een ander labo kunnen kiezen, maar we hebben voor
het FSS geopteerd. Het was een ramp. De uitkomst was geen ramp, maar de
testen waren dit wel. Dat is het minste wat ik kan zeggen.
DL: Maar bestaan de stalen nog steeds?
GA: Neen. Ze zijn allemaal vernietigd, ook de haarstalen. De volgende
situatie werd ons gerapporteerd : er zijn verschillende haarstalen, er is
veel haar gevonden in de koffer van de huurauto die 23 dagen na de feiten was
gehuurd. Er wordt een vergelijking gemaakt van de kleur, en ze zeggen, ja
inderdaad, deze zouden van het kind kunnen zijn. Maar het labo
zegt dat ze het niet verder kunnen onderzoeken omdat er geen haarwortels
zijn, ze kunnen het DNA niet bepalen, ze kunnen niet bepalen of het haar van
een levende of een dode persoon is. Toen er dan een team Portugese
rechercheurs naar het labo ging, vergezeld van een Portugese specialist op
dat gebied, Dokter Francisco Corte Real, vroegen ze naar het haar, en ze hebben
zelfs het haar in hun handen gehad. De FSS had het haar in een pakketje,
veilig opgeborgen. Later kregen we een rapport van de FSS dat de haarstalen
vernietigd waren in een poging om het DNA te bepalen, en dan hebben ze de
haarstalen maar weggegooid.In Portugal waren ze wanhopig. Het is moeilijk te
begrijpen dat om DNA te bepalen of andere tests uit te voeren, men zulke
hoeveelheid haar nodig heeft. Nu kon ook niet meer vastgesteld worden of er
sporen van verdovende middelen waren, die misschien toegediend waren aan het
kind.
DL: Bij de Engelse politie die in deze zaak heeft samengewerkt met de PJ, was
er Stuart Prior. In hoeverre kunnen we vandaag, nadat u van de zaak is afgezet, en met alles wat
de pers heeft gepubliceerd, zeggen of Stuart Prior inderdaad in deze zaak met
U heeft meegewerkt of niet?
GA: Stuart Prior kwam in Portugal aan als
derde Britse politieman. Hij werkte eerst aan de zaak in Engeland. Hij toonde
altijd een grote interesse in de zaak. Ik zou niet graag in zijn schoenen
staan met de beslissingen die hij nam inzake onderzoek, en niet alleen dat,
maar ook voor zijn grote kennis van de politieke situatie. Hij is een goede
politieman, hij werkte echt met ons samen. Hij zegde ons zelfs dat hij in
Engeland mensen had opgepakt op basis van veel minder bewijzen. Hij kende dus
de waarde van de aanwijzingen, maar of hij de juiste beslissingen heeft
genomen kan alleen hij zeggen.
DL: Laatste vraag. Welke elementen zijn er nu nodig om de zaak terug te openen? En tot op
welke hoogte denkt u dat er in Portugal de politieke wil bestaat om dit te
doen?
GA: Een zaak als
deze, die gearchiveerd is en wacht op nieuwe bewijzen, dat is precies wat er
nodig is : nieuwe bewijzen, nieuwe gegevens. Er zijn gegevens in het proces
die volgens ons niet genoeg aan bod zijn gekomen, niet genoeg uitgediept, of
hebben gewoon de juiste personen niet bereikt. Namelijk de verklaring van het
Engelse dokterskoppel die spreken over een vakantie in Mallorca, waar er door
meerdere personen sexuele insinuaties werden gemaakt tegenover kinderen, wat
op kindermisbruik wees binnen de groep. Hier werd zelfs helemaal geen
rekening mee gehouden, omdat ze het niet gelezen hadden of er geen belang aan
hadden gehecht. Dat is toch allemaal moeilijk te begrijpen.
Indien deze mensen een nieuwe verklaring zouden afleggen, misschien met
details die ze toen vergeten zijn, zou het proces heropend kunnen worden. Maar ook andere gegevens of andere verklaringen zouden dit effect
hebben. Een verklaring van iemand binnen de vriendengroep bijvoorbeeld over de
frequentie en de manier van controle van de kinderen in de appartementen zou
de zaak kunnen heropenen.
Er zouden
omstandigheden kunnen zijn, bijvoorbeeld als alle rapporten van de FSS boven
water zouden komen, en zou blijken dat het DNA toch bepaald is, dat zou een
reden zijn om de zaak terug te openen.
Er is op dit ogenblik
geen politieke wil aanwezig om de zaak te heropenen. Moest die er wel zijn
zou die er ook geweest zijn tijdens het onderzoek, en zou dit niet afgesloten
zijn.
Als een zaak als deze
gesloten wordt, met nog zoveel dingen die onderzocht moeten worden, nog
zoveel mensen ondervraagd, onduidelijkheden die nog moeten uitgeklaard
worden, dan is er duidelijk geen wil aanwezig om verder te gaan. Dat was
duidelijk toen ik van het onderzoek werd afgehaald op 2 oktober 2007.
Er was wel een
zeer sterke wil om het onderzoek te archiveren.
Nu zal het zeer
moeilijk zijn om de zaak nog te heropenen, maar er zijn mensen die toch wel
iets te verklaren hebben, en er zijn manieren om tussen te komen bij de
Onderzoeksrechter, zodat misschien de kans toch nog bestaat.
|
|